VII. Ünite: Anı Hatıra

ANI (HATIRA)

  • Bir kimsenin başından geçen veya tanık olduğu olayların ve durumların üzerinden belli bir zaman geçerek, tarafsız bir şekilde anlatılmasına denir.
  • Amaç olarak; hayat tecrübelerinin paylaşılmak istenmesi, unutulmak üzere olan toplum değerlerinin hatırlatılması…
  • Yardımcı araç olarak resim, mektup veya günlük gibi belgelerden yararlanılabilir.
  • Türk edebiyatında ilk anı örneği Babür Şah’ın Babürnamesi’dir. Batılı anlamda ilk anı Halid Ziya Uşaklıgil’in Kırık Hayatlar eseridir.
  • Anı türünün tanınmış kişileri şu kişilerdir: Halid ziya Uşaklıgil (Saray ve Ötesi), Mehmet Rauf (Edebi Hatıralar)…
  • Anılar aynı zamanda öğretici metinlerdir.
  • Cumhuriyet Dönemi anı türü yönünden oldukça zengindir bunlar arasında: Yahup Kadri Karaosmanoğlu-> Gençlik ve Edebi Portreler, Zoraki Diplomat, Anamın Kitabı; Yahya Kemal Beyazlı-> Siyasi ve Edebi Portreler; Refik Halit Karay-> Üç Nesil, Üç Hayat; Abdülhak Şinasi Hisar-> Boğaziçi Yalıları; Halide Edip Adıvar-> Türk’ün Ateşle İmtihanı, Mor Salkımlı Ev; Yusuf Ziya Ortaç-> Bizim Yokuş, Portreler; Falih Rıfkı Atar-> Çankaya; Necip Fazıl Kısakürek-> Yılanlı Kuyudan; Oktay Akbal-> Anı Değil Yaşam, Hiroşimalar Olmasın.

DİL BİLGİSİ

Cümle Yapısı

1. Basit Cümle: Tek duygu ve düşünceyi anlatan, içinde tek bir yargı yani bir tane yüklem olmalı.

  • Yarın akşam sinema izleyeceğiz.
  • Babamın dükkanı üç sokak ötede.

2. Birleşik Cümle: Tek bir temel cümle ve içinde yan cümleciğin (yargı bildiren başka cümle) bulunduğu cümle türüdür.

a. Girişik Birleşik Cümle: Yan cümle fiilimsilerden oluşuyorsa.

  • Fazla tatlı tüketmek diş çürüklerine sebep olur.
  • Okuldan çıkınca bir süre sokakta oturdum.

b. İç İçe Birleşik Cümle: Alıntı yapılan cümlelerin temel cümleye bağlanması şeklinde oluşur.

  • Ayşe, ‘’Su getir’’ dedi.
  • Ödevlerini akşama kadar bitirebilirsin, dedi.

c. Koşullu Birleşik Cümle: Temel cümleye şartla bağlanan bir yardımcı cümledir.

  • Ödevini bugün bitirsen yarın lunaparka gideriz.
  • Aileniz izin vermezse gelemezsiniz.

d. Ki’li Birleşik Cümle: Temel cümleye ‘’ki’’ bağlacı ile bağlanan yan cümlenin olduğu türdür.

  • Anlaşılıyor ki yarın ayrılacaklar.

e. Mi’li Birleşik Cümle: Yan cümle ‘’mi soru edatıyla kurulan ve temel cümleye koşul ilgisiyle bağlanan cümlelerdir.

Sonbahar geldi mi ağaçların yaprakları sapsarı olur.

3. Sıralı Cümle: En az iki yüklem bulunmalı.

a. Bağımlı Sıralı Cümle: Öge ortaklığı bulunan cümlelerdir.

  • Etrafına bakındı, kimseyi göremedi.
  • Bu şehirden çok sıkıldım, gitmek istiyorum.

b Bağımsız Sıralı Cümle: Öge ortaklığı bulunmaz.

  • Gün bitti, ağaçta neşe söndü.

c. Bağlı Cümle: Birden fazla yüklemin olduğu, yüklemlerin birbirine bağlaç ile bağlandığı cümlelerdir.

  • Gidiyorum fakat yarın geleceğim.
  • Ya bu deveyi güdersin ya da bu diyardan gidersin.
10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı
7. Ünite: Anı (Hatıra)