II. Ünite: Hikaye

HİKAYE

1. Cumhuriyet Dönemi (1923-1940)

  • Bu dönemde ayrıca Milli Edebiyat sanatçıları da eserler vermekteydi.
  • Bu dönemdeki hikayeler genellikle gözlemci gerçekçiliğe dayanır.
  • Bu dönemdeki konular toplumsal konular olup bazı sanatçılar ise bireyin iç dünyasına yönelik hikayeler yazmışlardır.
  • Bu döneme ait bazı hikayeler ve sanatçılar: Reşat Nuri Güntekin, Leyla ile Mecnun; Fahri Celalettin Göktulga, Telak-ı Selase; Ercüment Ekrem Talu, Teravihten Sahura; Nahid Sırrı Örik, Eski Resimler; Sadri Ertem, Bacaya İndir Bacayı Kaldır; Memduh Şevket Esendal, Otlakçı, Pazarlık; Sabahattin Ali, Ses, Kamyon..

2. Cumhuriyet Dönemi (1940-1960)

  • Bu dönemde sanatçılar bireyin iç dünyasını esas alıp, toplumcu gerçekçi, modernist, milli ve dini duyguları yansıtan hikayeler yazmıştır.
  • Modernist çizgide yazan yazarlar: Nezihe Meriç, Yusuf Atılgan, Ferit Edgü.
  • Milli ve dini duygulardan yazan yazarlar: Hüseyin Nihal Atsız, Mustafa Necati Sepetçioğlu, Sevinç Çokum.
  • Modernist: Yazar yazdığı hikayelerde gerçeklik karşısında kuşkucu ve tedirgin olan, iç dünyasına çekilen, yabancılaşan, karamsar olan zayıf bireyleri ele alır. Bu tarz hikayelerde olay örgüsü ve mekan geri plandadır.
  • Toplumcu Gerçekçi yazan yazarlar: Samim Kocagöz, Nazım Hikmet, Ercüment Behzat Lav, Sadri ertem, Sabahattin Ali, Reşat Enis Aygen, Kemal Tahir, Orhan Kemal Fakir Baykurt, Kemal Bilbaşar Samim Kocagöz.
  • Toplumcu Gerçekçilik: Toplumcu dünya görüşü üzerine temellendirilmiş olan edebiyat akımıdır. Türk edebiyatında bu akımın etkisiyle eser vermiş sanatçılar vardır ve bu eserlerdeki konu köy yaşamındaki sorunları, toprak kavgalarını, ağa-köylü çatışmasını yanı sıra köyden kente göçün neden olduğu sorunlara; Büyük kentlerde yaşayan işçilerin, emekçilerin yaşam mücadelesine değinir.

ANLATMA TEKNİKLERİ

a. Anlatım Tekniğinin Özellikleri

  • ‘’Kişi tanıtımı’’, ‘’olay anlatımı’’, ‘’bütüncül geriye dönüş’’, ‘’iç çözümleme’’ tekniklerini kapsar.
  • Öyküleyici metinlerde okuyucu ile eser arasında anlatıcı girer. Okuyucu hemen her şeyi anlatıcı kanalıyla görür ve öğrenir.
  • Okuyucunun dikkatli anlatıcı üzerinde yoğunlaşır.

b. Gösterme Tekniğinin Özellikleri

  • Olaylar, kişiler, varlıklar okuyucuya doğrudan sunulur.
  • Anlatıcı, okuyucu ile eser arasına giremez.
  • Okuyucunun dikkati eser üzerinde yoğunlaşır.
Anlatıcı ve Bakış Açıları

a. İlahi Bakış Açısı: Anlatıcı olaylara dışarıdan, müdahale etmeden, geniş bir perspektiften bakar. Her şeyi bilir.

b. Kahraman: Anlatıcı kahramanlardan biridir. Birinci kişi ağzından anlatım vardır.

c. Gözlemci: Anlatıcının anlatımı gördükleriyle sınırlıdır. Nesnel bir tutum sergilenir.

DİL BİLGİSİ

Cümlenin Ögeleri

1. Yüklem: Yapılan iş, oluş, hareketi bildiren, cümleyi yargıya bağlayan, en önemli ögedir.

  • Annemler balkonda arkadaşlarıyla konuşuyor.
  • Kalbim yerinden fırlayacak gibi çarpıyor.
  • Geç fark ettim taşın sert olduğunu.
  • Bu yemeği ben istedim.
  • Elindeki, şairin son kitabıydı.

2. Özne: Yüklemde bildirilen işi, oluşu, hareketi bildiren ve cümleyi yargıya bağlayan; hakkında bilgi ve haber verilen ögedir. Yükleme ‘’Ne’’ ve ‘’Kim’’ soruları sorularak bulunur

  • Ayşe üç yıldır bu işle uğraşıyor.
  • Mehmet dün bize alındı.

Gerçek Özne:

a. Açık Özne: Özne, kelime halinde cümle içerisinde yer alır.

Biz dün gece sabaha kadar annemi bekledik.

b. Gizli Özne: Özne, cümle içinde kelime halinde verilmemiştir. Öge dizilimini yazarken yer verilmez.

  • Dün sabaha kadar annemi bekledik. (Kişi ekleri ile ‘’biz’’ özne bulunur.)
  • Sözde Özne: Edilgen çatılı fiillerin aldığı öznedir.
  • Kitap, büyü bir özenle süslenmiş. (Kitap burada kendisi süslenemeyeceğinden bu işi başkası yapmıştır.

3. Nesne: Yüklemde bildirilen işten doğrudan etkilenen ögedir. Neyi, kimi ve ne sorularına cevap verir.

  • Danışman öğretmenim farklı kitaplar okumamı söyledi.
  • Fidanları ön bahçeye diktik.

a. Belirtili Nesne: Neyi ve kimi sorularına cevap verir.

Gördüğü rüyayı unutamıyordu.

Böyle insanları iyi bilirim.

b. Belirtisiz Nesne: Ne sorusuna cevap verir.

  • Annem konukları için sofra hazırlamış.

4. Dolaylı Tümleç: Yüklemin yönelme(kime, neye, nereye), bulunma(kimde, neyde, nerede) ve ayrılma(kimden, ne(y)den, nereden) gibi durumlardan tamamlar.

  • Aradığınız kitapları sahafta bulabilirsiniz.

5. Zarf Tümleci: Nasıl, ne zaman, ne kadar, neden, niçin, niye, ne diye, neye/nereye sorularının yükleme sorulması ile bulunur.

  • Anlatılanları merakla dinledik.
  • Bu hikayeyi kar yağarken yazdım.
11. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı