ANLATIM BİÇİMLERİ

ANLATIM BİÇİMLERI

4 temel anlatım biçimi bulunur. Soruları genellikle bir metin verilmesi ve bu metine dayanarak hangi anlatım biçimi söz konusu olduğu şeklindedir.

1. Öyküleme

  • Olay anlatılır.
  • Varlıklar ve doğa seninim içinde verilir.
  • Devinim: Hareket halinde olan.
  • Fiil cümleleri çok sık kullanılır.
  • Zaman akışı vardır. Yani kişi metini okurken başlaması ve bitimi arasında belli bir sürenin geçtiğini hisseder.
  • Film izler gibi bir anlatım hakimdir.
  • Daha cok geçmiş zaman kullanılır.
  • Hikaye, roman, anı, fabl, masal, efsane gibi türlerde kullanılır.
  • Sanatsal metindir.

Örnek: Arabacı, atları daha hızlı koşturmak icin elindeki kırbacı havada savurdu. Kırbacın sırtlarına inmesiyle atlat deli gibi koşmaya başladı. Arkada, kadının iniltileri yeniden yankılandı. Arabacı başını arkaya çevirdi. Çaresizce ama ona umut vermeye çalışarak “ Dayan! Az kaldı!” diye bağırdı.

2. Betimleme

  • Izlenim kazandırılır.
  • Sözcüklerle resim yapılır.
  • Gözlem önemi yer tutar.
  • Niteliği sözcükler çok sık kullanılır. Yani sıfatlar ağırlığı olarak kullanılır.
  • Ayrıntılara yer verilir. Basarili bir betimleme icin ayrıntılara yer vermek önemlidir bunun için duyu özelliklerinden de yararlanılır.
  • Fotoğrafa bakar gibi bir anlatım vardır.
  • Sanatsal metindir.
  • Roman, hikaye, masal, anı, tiyatro, gezi yazısı gibi metinlerde sık kullanılır.

Örnek: Küçük solonun fes renginde, kalın, ağır, perdeli penceresinden dışarı, muhteşem, parlak bir suluboya levhası gibi görünüyordu. Saf mavi bir sema… Çiçekli ağaçlar… Uyur gibi sessiz duran deniz… Karşı sahilde mor, fark olunmaz sisler altıda sağlar, beyaz yalılar… Pencerenin önündeki şişman koltuğa, gayet zayıf, gayet sarı, gayet ihtiyar bir kadın oturmuştu.

3. Açıklama

  • Amaç bilgi vermektir.
  • Açık ve anlaşılır bir dil vardır.
  • Cümleler kurallı ve kısadır.
  • Nesnel bir anlatı vardır.
  • En sık kullanılan cumleler tanım cümleleridir yani kimdir nedir sorularına cevap veren cümlelerdir.
  • Ders kitabı okur gibi bir anlatım vardır.
  • Düz yazı metinleridir.
  • Herhangi bir şeye karşı çıkmadan salt bilgi veren metinlerdir.
  • Ders kitapları ve ansiklopedilerde kullanılıt.

Örnek:Gotik, 12. Yüzyılın ikinci yarısında Romanesk sanatın değişmesiyle, Latin sanatına bir tepki olarak ortaya çıkmıştır. Ortaçağı kapatan, Rönesansı başlatan akımdır. Yalnız mimarlıkta degil, resim, heykel, yazı ve süsleme sanatlarında da etkili olmuştur.

4. Tartışma

  • Amaç okuyucunun kanılarını değiştirmektir.
  • Yazar başka bir fikire net bir biçimde karşı çıkar.
  • Halbuki, oysa, çünkü, bence, değil… gibi sözcükler oldukça fazla kullanılır.
  • Sohbet havası vardır yani soru sorar, cevap verir, okuyucuyu yönlendirmeye çalışır, konuşur gibi bir anlatıma sahiptir.
  • Düz yazı metinleridir.
  • Iki farklı görüşten birini savunur.
  • Onaylatma anlamı içeren soru cümleleri yer alır.
  • Kısa, keskin bir dil, sade bir anlatım vardır.
  • Öznel bit anlatım vardır.
  • Fıkra, makale, deneme ve eleştiri türlerinde görülür.
  • Karşı çıkılan bir anlatım var.

Örnek: Televizyon dizilerinden bir şeyler öğrendiklerini söyleyenlere gülerim sadece. Hangu televizyon dizisi, gerçek bir bilgiye bağlı kalır ki? Boylr söyleyenler, yanlızca kendilerini aldatıyorlar. Televizyon karşında öldürdükleri zamana acıyıp acı çekmemek icin böyle düşünmek istiyorlar.

5. Emredici Anlatım

  • Okuyucunun okunduğu metinde emir cümleleri fazlaysa burada emredici anlatım vardır.

6. Fantastik Anlatım

  • Gerçeküstü karakterlere, olaylara ve durumlara anlatılan metinlerde bu anlatım hakimdir.
  • Örneğin: Devler, uzaylılar..

7. Gelecekten Söz Eden Anlatım

  • -ecek, -acak ekinin sıklıkla kullanıldığı metinleridir.
  • Geleceğe yönelik planlardan bahsedilir.

8. Söylemeye Bağlı Anlatım

  • Diyalog seklinde, okurla konusur gibi soru sorup cevap veren metinlerde bu anlatım hakimdir.

9. Mizahi Anlatim

  • Okuyucu metini okuduğunda güldüren anlatımdır.
  • Daha cok fıkralarda bu anlatım teknigi kullanılır.

10. Epik Anlatım

  • Okuyucuda coşku ve heyecan uyandiran anlatimdir.
  • Şiirsel bir anlatım vardır.
  • Savaş, kahramanlık gibi konulardı destansı bir şekilde anlatılması ile oluşur.

11. Anlatıcı ve Bakış Açıları

a. İlahi Bakış Açısı: Anlatıcı olaylara dışarıdan, müdahale etmeden, geniş bir perspektiften bakar. Her şeyi bilir.

b. Kahraman: Anlatıcı kahramanlardan biridir. Birinci kişi ağzından anlatım vardır.

c. Gözlemci: Anlatıcının anlatımı gördükleriyle sınırlıdır. Nesnel bir tutum sergilenir.

TYT Türçe Ana Sayfa

KPSS Türkçe Ana Sayfa