Avrupa’da Uyanış

2. Ünite: Miras ve Kültür

3. Bölüm: Avrupa’da Uyanış

COĞRAFİ KEŞİFLER

15 ve 16 yüzyıllarda Avrupalılar tarafından yeni ticaret yollarının, okyanusların ve kıtaların bulunmasına denir.

Coğrafi Keşiflerin Sebepleri:

  • İpek ve Baharat Yolunun müslümanların elinde olması,
  • Gemicilik bilgisinde ilerleme,
  • Pusulanın geliştirilmesi,
  • Coğrafya bilgisinin artması,
KEŞİFLERKEŞFEDİLEN YER
Bartelmi DiazÜmit Burnu
Kristof KolombAmerika Kıtası (Hindistan sandı)
Vasko Da Gama Hindistan
MacellanDünyanın dolaşılması
Coğrafi Keşiflerin Sonuçları
  • İpek ve Baharat Yolu önemini kaybetti. Atlas Okyanusu kıyısındaki limanlar önem kazandı.
  • Keşfedilen yerlerde yetişen domates, vanilya, patates, kakao gibi bitkiler Avrupa’ya taşındı.
  • Hıristiyanlık yayıldı, yanlış bilgi veren din adamlarına güven azaldı.
  • Soylular eski gücünü kaybetti, ticaretle uğraşan kişiler (burjuva sınıfı) zenginleşti.
  • Kültür ve sanat desteklendi, Rönesans’ın doğmasına sebep oldu.

RÖNESANS

Kelime olarak; “yeniden doğuş” demektir. Yeniçağda Avrupa’da edebiyat, güzel sanatlar, bilim alanındaki yeniliklere denir.

Rönesans’ın Sebepleri:

  • Kağıt ve matbaanın etkisiyle okuma yazmanın, bilgi ve kültürün artması
  • Güzel sanatlara merak saran zengin sınıfın oluşması
  • İstanbul’dan İtalya’ya giden bilgilerin eski Yunanca eserleri öğretmeleri
  • Doğa, güzel sanatlar, edebiyat ve bilimsel gelişmelere ilginin artması

BİLGİ NOTU: Rönesans ilk olarak İtalya’da başladı.

Rönesans’ın Öncüleri:

Leonardo Da VinciResim, bilim, robot
MikelanjHeykeltıraş
MontaigneEdebiyat
LutherDinde reform
ShakespeareTiyatro
KopernikFizik

Rönesans’ın Sonuçları:

  • Skolastik (kilise görüşü) düşünce yıkıldı. Pozitif düşünce oluştu.
  • Reform hareketleri başladı.
  • Bilim ve teknikte gelişmeler hızlandı.
  • Avrupa’da sanattan zevk alan bir burjuva sınıfı oluştu.
  • Din adamları ve kilisenin otoritesi sarsıldı.
  • Avrupa her yönden gelişti güçlendi.
REFORM

Kelime olarak: “düzeltme, yenileme demektir. 16 yüzyılda Katolik kilisesindeki bozulmalar sebebiyle dinde yapılan düzenlemelere denir.

Reform’un Nedenleri:

  • Kağıt ve matbaa sebebiyle okur-yazar oranının artması
  • İncilin farklı dillere çevrilmesi sonucunda din adamlarına güvenin azalması
  • Kilisenin endülüjans (günah çıkarma, cennetten yer satma) yetkisini kullanarak zengin olması ve halkın tepkisi
  • Rönesans’la birlikte düşünce özgürlüğünün oluşması
  • BİLGİ NOTU: Reform hareketleri ilk defa Martin Luther öncülüğünde Almanya’da başlamıştır.

Reformun Sonuçları:

  • Avrupa’da mezhep birliği bozuldu. Katolik ve Ortodoks mezhepleri yanında Protestanlık (Almanya), Kalvenizm (Fransa), Anglikanizm (İngiltere) mezhepleri ortaya çıktı.
  • Din adamları ve kilise güvenini kaybetti.
  • Katolik kilisesi kendini yeniledi ve düzeltti.
  • Eğitim-öğretim kiliseden alınarak laik eğitim sistemi kuruldu.
  • Katolik kilisesinden ayrılan ülkelerde kilisenin mallarına ve topraklarına el konuldu.
  • Papa ve kilisenin Avrupa ülkelerindeki krallar üzerindeki etkisi sona erdi.

BİLGİ NOTU: Reform Osmanlı’yı olumsuz etkilemedi, mezhep savaşlarının olması Osmanlı Devleti’nin Avrupa’da ilerlemesini kolaylaştırdı.

AYDINLANMA ÇAĞI

Avrupa’da insanın önemini dine göre değil, akla dayanarak açıklayan düşünce sistemidir. Aydınlanma Bilim İnsanları: Newton, Kopernik, Galileo, Descartes, Jan Jack Russo, Mozart.

BİLGİ NOTU: Aydınlanma çağında meydana gelen bilim, sanat ve teknolojik gelişmeler sanayi inkılabına sebep oldu.

SANAYİ İNKILABI

Bilimsel ve teknolojik gelişmelerin üretimde kullanılmasına denir. Buhar gücüyle çalışan makinelerin üretimde kullanılmasıyla Sanayi İnkılabı başladı. Sanayi İnkılabı ilk olarak İngiltere’de başladı.

Sanayi İnkılabının Sonuçları

  • Pazar ve hammadde ihtiyacı sebebiyle sömürgecilik faaliyetleri başladı.
  • İşçi sınıfı ortaya çıktı.
  • Köyden şehre hızlı nüfus göçü başladı.
  • Sanayileşemeyen ülkeler sömürüldü.
  • Osmanlı devleti açık pazar haline geldi, Osmanlı esnafı çöktü.

BİLGİ NOTU: Ortaçağda Avrupa’da dini ve yönetim gücünü elinde bulunduran gruplar düşünce özgürlüğünü engellemişler. Rönesans, Reform, Aydınlanma Çağı ile bilim, sanat ve siyasette gelişmeler yaşanmış, özgür düşünce gelişmiştir.

FRANSIZ İHTİLALİ

Fransız İhtilalinin Sebepleri:

  • Rönesans, Reform ve Aydınlanma Çağı ile özgür düşünce fikrinin yayılması
  • Burjuva sınıfının söz sahibi olmaya başlaması
  • Reform hareketiyle kilisenin gücünü yitirmesi
  • Toplumda gelir adaletsizliği, toplumsal ve siyasal reform isteyen düşünürlerin halkı bilinçlendirmesi.

Fransız İhtilalinin Sonuçları:

  • Fransa’da monarşi rejiminin yıkılıp yerine cumhuriyetin kurulmasına neden oldu.
  • Fransız İhtilali Yeni Çağı bitiren, Yakın Çağ’ı başlatan olay olarak kabul edildi.
  • Fransız İhtilali sonucunda tüm dünyada milliyetçilik, eşitlik, özgürlük kavramları önem kazandı.

Fransız İhtilalinin Osmanlıya Etkisi

Fransız İhtilali ile dünyaya yayılan milliyetçilik fikri, Osmanlı Devleti gibi çok uluslu olan devletleri olumsuz etkiledi. Osmanlı Devleti’ne bağlı olan bazı milletler, milliyetçilik fikrine kapılarak kendi bağımsız devletlerini kurmak istediler. Bu milletler Osmanlı Devleti’nin ekonomik ve siyasi sıkıntılarından faydalanarak isyanlar başlattılar.

Fransız İhtilali Osmanlı Devleti’ni derinden etkileyerek çok uluslu olan devleti yönetmeyi zorlaştırdı. Fransız ihtilalinden etkilenen bazı Osmanlı aydınları sayesinde demokrasi hareketleri başladı. Bu sayede 1839 Tanzimat Fermanı’na giden siyasi gelişmeler yaşandı. Sonrasında da Müslüman olmayan Osmanlı halkının devlete bağlılıklarını artırmayı amaçlayan Islahat Fermanı yayınlandı (1856).

2. Ünite: Kültür ve Miras Konuları TAMAMI