Çocukta Büyüme Dönemleri Gelişimi

Büyüme

Hücre sayısı ve büyüklüğünün, vücut hacim ve kitlesinin artışıdır.

Gelişme

Hücre ve dokuların yapı ve içeriğinin  değişimiyle bedensel olgunlaşma gerçekleşmesidir.

Çocukluk çağı anne karnında hücrenin çoğalmasıyla başlar yetişkinliğin başlamasına kadar devam eder. Çocukluk döneminin  diğer dönemlerden farkı gebeliğin başından ergenliğin sonuna kadar büyüme gelişmenin devam etmesidir. Çocukluk çağı en uzun canlı insandır.bu sıralarda sağlık durumunu bozan her türlü etken hatta duygusalda  olabilir çocuğun büyüme ve gelişmesini yavaşlatıp hatta durdurabilir. Bu dönemlerde daha ağır ve kalıcı değişiklikler olabilir. Normal büyümeyi tarif etmek zordur. Daha önce yapılmış normal büyüme standardı örnek alınarak çocuğun büyümesi değerlendirilir. Bu standartlarda  geri, normal, ileri olarak değerlendirilir.

Çocukta Büyüme Dönemleri

1- Doğum öncesi dönem (anne karnında):

A- Embriyonel dönem (9-10 hafta)

B- Fetal dönem  (10. haftadan doğuma kadar)

2- Doğum sonrası dönem:

A- Yeni doğan dönemi (0-4 hafta)

B- Süt çocuğu dönemi (1 – 12 ay )

C- Oyun çocukluğu dönemi. (1 – 3 yaş )

D- Okul öncesi dönem (4- 5  yaş)

E- Okul çocukluğu dönemi (kızlarda 6-10 yaş, erkeklerde 6-12 )

Büyüme Evreleri

İNTRAUTERİN DÖNEM

  • Döllenmeyle başlayıp  doğuma kadar süren dönemdir.
  • Büyüme ve  gelişme en hızlı olduğu.bebeğin ilerki yaşamını önemli ölçüde etkileyen dönemdir.özellikle gebeliğin ikinci yarısında boy ve kilo artışı belirgindir.
  • Gebeliğin ilk 10 haftası dış etkenlerden çok etkilenir.

FETAL Dönem: 11. haftada başlar doğuma kadar sürer. Bu dönemde doku ve organların olgunlaşma süreci ve hızlı büyüme vardır. Değerlendirmede, rahim büyüklüğü, ultrason, son adet tarihi ve bebeğe ait ölçümlerle olur. Bebeğe, anneye ve çevreye ait etkenler bebeğin gelişimini etkiler.

FETAL  BÜYÜMEYİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER:

1- Bebeye ait faktörler:   

  • Irk,
  • Cinsiyet,
  • Genetik,
  • Kromozum anomalileri,
  • Fetal infeksiyonlar,
  • Doğumsal anomaliler,
  • Çoğul gebelikler.

2- Anneye  ait faktörler:

A-İnfeksiyonlar

B- infeksiyon dışı nedenler: Boy, Yaş (18- 35), yetersiz beslenme, düşük kilo, yetersiz kilo alımı, doğum öncesi düşük kilo, yetersiz bakım, ilaç bağımlılığı. Sigara, alkol alımı, Kronik kalp böbrek, hipertansiyon, diyebet, astım, sık doğumlar

3- Plesantaya ait nedenler (eş): İnfeksiyonlar,plasanta tartısı,plasantada iletim bozukluğu, plasanta tümörleri, plasantanın kısmen ayrılması,ikizden ikize  kan geçişi,

4– Çevresel nedenler:

  • Çevre hijyeni,
  • Radyasyon
  • Yüksek irtifa.

Yeni doğan dönemi

  • İlk dört hafta yeni doğan dönemidir. Bu dönemde en önemli şey bebeğin anne sütüyle beslenmesidir.Hem fizyolojik hem de psikolojik etki vardır. 6 aya kadar bebeğin beslenmesinde tek başına yeterlidir. Ciltte bazı döküntü ve pütürler olabilir zamanla geçer.
  • Süt çocukluğu dönemi  1- 12 ay
  • Oyun çocukluğu             1- 3 yaş
  • Okul  öncesi çocukluğu 4- 6 yaş  süt çocukluğu bebeğin en hızlı büyüdüğüdür.1 yaşında ağırlığı doğum ağırlığının 3 katına boy 1.5 katına ulaşır.

Süt Çocuğunun Gelişimi

  • Yaş              kilo                 boy
  • 0-3 ay      600-1000       8 cm
  • 4-6 ay      600-800         8 cm
  • 7-9 ay       400-600        4 cm
  • 10-12 ay    400-600        4 cm

Süt çocuğu önce başını tutar, sonra oturur. Sora emekler ve yürür. Doğum 3000-3600 gramdır. Bebekler ilk 6 ay içinde 600 – 1000 gram diğer altı ayda 400-600 gram alırlar. 2 yaştan sonra ortalama ağırlık

  • yaş x 2 + 8   = kilo    formülüyle bulunur.
  • yaş x 5 + 80  = boy  çocuklar arası bireysel ayrılıkları dikkate almak lazım  hatta ikizler bile farklılık gösterir.
  • Çocuklar  1 yaşın sonunda  75 – 80cm ulaşarak  25 cm uzamış, 3 katıda kilo almıştır. Diğer yaşlarda yılda 5-6 cm uzar 2-2,5 kg alırlar

Gelişim ilkeleri:

  • Gelişim belirli yordanabilir sıra izler.
  • Gelişim baştan aşağı, içten dışa doğrudur.
  • Gelişim genelden özele doğrudur.
  • Gelişimde bireysel ayrılıklar vardır.
  • Yaşamın farklı dönemlerinde farklı türden gelişmeler önem kazanır.

GELİŞİM ÖDEVLERİ

Okul öncesi (3-6 yaş) Gelişim Ödevleri

  • Yürüme ve konuşmayı öğrenme.
  • Öz bakım yemek yeme el yüz yıkama,diş fırçalama.
  • Organlar arası koordinasyon
  • Cinsel kimliğini fark etme.
  • Anne babayı model alma onlara kaarşı duygu gelştirme.
  • Yanlış ve doğru kavramının gelişimi.
  • Toplumsal değerleri kavrama. Rolleri öğrenme.

İlkokul İkinci Çocukluk Dönemi Gelişim Ödevleri

  • İlk okul ikinci çocukluk dönemi.Kendine karşı tutumlar oluşturma.
  • Sosyal gelişimine bağlı olarak yaşıtlarıyla iyi geçinme ve zenginleştirme.
  • Okuma yazma ve matematik öğrenme.
  • Vicdan ve değerleri geliştirme.
  • Kendine karar verme ve kişisel bağımsızlığı kazanma.

Ergenlikte (12-17 Yaş ) Gelişim Ödevleri

  • Sosyal yönden her iki cinsiyetle de arkadaşlık ve gruplar kurar.
  • Yetişkin kadın yada erkek rolünü edinme.
  • Bağımsız kendine özerk olabilme
  • Bir mesleğe doğru yönelme
  • Evliliğe  aile kurmaya hazırlanmaya başlama
  • Toplumsal sorumluluklar alma ve yerine getirme.

1-3  YAŞ BÜYÜME  GELİŞME

0-1  yaş arası   büyüme  ve kilo artışı: Doğum kilosunu ortalama 3000 gr kabul edersek bebek 6. aya kadar ayda 600 gr alır. Daha sonraki aylarda 1 yaşına kadar her ay 500 gr alır. Böylece 1 yaşında 9-10 gr ulaşır boyu da 25 cm artarak ortalama 75 -80 cm ulaşır. Bir yaşından sonra çocuk boy ve kilosu için  şu formülü kullanabiliriz. 7 – 8 yaşlara kadar.

boy = yaş x 5 + 80

Kilo = yaş x 2 + 8 (80 ve 8) çocuğun ortalama 1 yaş boy ve kilosudur.

Çocuklar 6-12 yaş arası yılda 5-6 cm uzar 2- 2.5 kg alır yeni doğanda baş vücudun neredeyse yarısı kadar, yetişkinlerde ise 1/8’dir. Baş çevresi doğumda  34 – 35 cm. ortalama 36 cm dir. 6. ayda 44 cm. 1 yaşında 46-47 cmdir. İlk yıl 12 cm genişleme olur. Göğüs çevresi, baş çevresinden 1.5 – 2 cm  küçüktür. 1 yaşında eşit olur.

1 yaşından sonra  eşit olur.  Yeni doğanın ön fontaneli doğumdan sonra  birkaç ay büyür.  6. aydan sonra küçülmeye başlar. 9 – 18. aylar arası kapanır. Arka fontanel  çoğunlukla 4. ayda kapanır.

Karın çevresi 1 yaşın altında göğüs çevresine eşittir.

Süt dişleri bebeklerde  5-9 aylar arası önce alt çenede ön kesiciler sonra üst çenede, ön kesiciler çıkmaya başlar.sonra yankesiciler,azı dişler köpek dişleri çıkmaya başlar. 1 yaşında 6-8 dişi vardır 2,5 yaşında 20 dişe sahiptir.

3 yaşından itibaren merdivenleri iki ayak kullanarak çıkabilir. 4 yaşından itibaren merdivenleri kolayca iner.3 yaşında tek ayak üzerinde durabilir. 5 yaşında ise tek ayak zıplayabilir.

3 yaşında çizgi çizmeye başlar. 4 yaşında 10’a kadar sayar. Grup oyunlarına katılmaya başlar.

3 yaşında yaşını ve cinsiyetini bilir. Organları tanır.

4, 5, 6 yıllarda cinsiyet farklılıklarını merak eder. Bebeklerin nasıl doğduğunu sorar, aile geçimsizlikleri anne baba kaybetme korkusuyla başka alt ıslatma, gece korkulu rüyalar görme onlara bağlı davranışlar, dışkı kaçırma, tırnak yeme gibi davranışlar sergileyebilir.