Çocuklarda Tuvalet Eğitimi

Bebeklere Çocuklara Tuvalet Eğitimi Nasıl Verilir

Anne ve babalar genelde bebeklerini bir yaşından önce veya hemen sonra sık sık lazımlığa oturtmaya ve böylece tuvalete alıştırmaya çalışırlar. Fakat şu bir gerçektir ki anne ve babalar erken başladıkları tuvalet eğitiminde mesafe kat edemezler. Çünkü bebekler bu dönemde yaşadıklarını unuturlar.
Bebeklerde tuvalet eğitiminin üstüne gereğinden fazla düşen anne ve babalar çoğunlukla beklenen güzel günü geciktirmiş olurlar. Bebeği veya çocuğu oturakta fazla tutmak ve bebeği tuvaletini yapması için zorlamak duygusal ve ruhsal açıdan o’na zarar verir ve çeşitli sorunlara yol açabilir. Bebek anne babasının gerilim ve kaygılarını hisseder, aynı şekilde gerilim ve kaygı içeren tepkiler geliştirir. Belirli bir süre içerisinde kontrol altına alınması gereken bu olay bebek zorlandığı zaman bebekte bir saplantı haline gelir ve ilerleyen yaşlarda bebeğin veya çocuğun cinsel faaliyetlerini de etkiler. Aynı zamanda bu süreçte annenin ve babanın sinirlerinin yıpranması, ebeveynler ile bebek arasındaki iletişimi de etkiler.

Bebeklerde Tuvalet Eğitimi

Bebeklerde tuvalet eğitimi bir buçuk yaşında başlar. On sekizinci aydan itibaren, büyük ve küçük ihtiyaçlarını gidermek için bebeği on dakika kadar lazımlığa oturtmak gerekir. Bebeği bu şekilde lazımlığa oturtmak, tuvalet ile lazımlık arasında bağlantı kurması için önemlidir. Bebek kakasını yapar yapmaz oyalanmadan ve vakit kaybetmeden onu oturaktan kaldırmak gerekir. Bebeği oturaktan hemen kaldırmak onun oturaktan kalkması ile kaka yapma eylemini bitirmesi arasında bağlantı kurması açısından son derece önemlidir. Bu alışkanlık bebeklerde veya çocuklarda tuvalet eğitiminde göz ardı edilmemesi gereken bir durumdur. Ayrıca çişini yaptığı zaman bebek alkışlanarak ödüllendirilebilir.

Bebeğin bu yaş evreleri tuvaletiyle ilgili merkez sinir sisteminin tam olarak olgunlaşmaya başladığı devrelerdir. Ancak bebek bu konuda henüz yeterlilik kazanmamıştır. Bazı bebek veya çocuklarda karakter özellikleri nedeniyle tuvalet alışkanlığı geç kazanılır. Bu durumda bebeğe baskı yapmak ve bebeği tuvalet eğitimi için zorlamak eğitimden sonuç almayı geciktirir. Baskı ve zorlama bebekte veya çocukta direnç meydana getirdiği için tuvalet alışkanlığı kazanmak gecikebilir.

Çocuklara veya bebeklere tuvalet alışkanlığı kazandırmak için bazı şeylere dikkat edilmesi faydalı olabilir;

1- Bebek tuvalet eğitimi oturak üzerine oturmadan önce başlamalıdır. Örneğin bezli bebek kaka yaptığında, kirli bez içerisindeki kaka, bebekle beraber tuvalete atılıp arkasından el sallanabilir. Bunun bir rituel haline getirilmesi bebeklerde tuvalet alışkanlığını hızlandırır.

2- Bebeğin tuvaleti için kullandığı oturak üzerinde rahat bir şekilde oturacağı türden olmalıdır. Ayrıca müzikli ve oyunlu yeni tip teknolojik oturaklar alışma sürecini hızlandırabilir.

3- Bebeği kaka dışında, çiş zamanlarında da oturağa oturtmak gereklidir.

4- Bebeği bir buçuk yaşından itibaren on on beş dakika kadar oturağa oturtmak ve onu bu eyleme alıştırmaya çalışmak önemlidir.

Çocuğa – bebeğe tuvalet eğitimi verirken aile bireyleri üzerine düşen sorumluluğu yerine getirmelidir.

Tuvalet eğitimi hakkında her okuduğunuza ve her duyduğunuza inanmayın. Bu konuda yazılmış ve içeriğinde bir çok yanlış bilgi bulunan makale mevcut. Unutmayın her çocuk özeldir ve her çocuğun özel muamele görmesi gerekir. Komşunuzun çocuğuyla sizin çocuğunuzun reçetesi aynı olmak zorunda değil. Tuvalet eğitimi, çocuğun 2-3 yaşlarına denk geldiği ve bu yaşlar sendromlu yaşlar olduğu (her şeye hayır demenin alışkanlık olduğu dönem) için oldukça zordur.
Ailelerin şu 4 gerçeği akıllarından çıkarmaması gerekir;

  • Başka insanların çocuklarını nasıl eğittiğini veya kitaplarda yazan doğruları unutun.
  • Başarısızlığı kişisel algılamayın. Konunun sizin ebeveyn yeteneklerinizle alakası yok. Her çocuğun zamanı farklıdır.
  • Bir çocuğun çok zeki, sosyal vs. olması tuvalete hazır olduğu anlamına gelmez.
  • Hazır olmayan çocuğu zorlamanın doğuracağı sonuçlar büyük olabilir.

Şimdi gelelim önerilerimize. Başlıkta yazdıklarımızı da aklımızda tutarak, şu önerilerin bir çok çocuğa yardımı dokunabilir;

1. Çocuğunuzla aranızdaki güç savaşını tersine çevirin. Bir çok çocuk, artık karşı koyacağı bir şey kalmadığı zaman tuvalete alışır. “Ne zaman istersen canım”, “sen zaten ne zaman yapacağını bilirsin” gibi söylemler çocuğunuza, kontrolün onda olduğu mesajını verir ve size karşı koyacağı bir şey kalmaz.

2.“Tuvaletin geldi mi” gibi hatırlatmaları hemen bırakın. Bu süreçte çocuklar, tuvalete gitmedikleri ve bu eğitimde başarısız oldukları oranda da ilgi çekmiş olurlar. Eğer tuvalet konusu gündeme gelmezse ilgi çekeceği bir şey kalmayacağı için bir süre sonra gidip tuvaletini yaparak tekrar ilgi çekmeye çalışabilir.

3. Çocuğun kuru ve temiz kalma sorumluluğunu ona verin. Altını ıslatmamasının ve temiz olmasının kendi sorumluluğu olduğunu anlarsa kendine güveni tavan yapar.

4. Bu süreci yarışmaya çevirmeyin. Başarısız olunması ebeveynin sorunun ya da suçu değildir. Sadece çocuğun başarılı olmasına odaklanın. Diğer şeylerin moralinizi bozmasına izin vermeyin. Başarısızlıktan bahsetmeyin. Olmuyor, yapamadı demeyin. Eşler arasında bile bu konuşmaları geçirmeyin. Pozitif olun ve sadece başarılı olacağı günü düşünerek davranın.

5. Çocuğunuza “yapabileceğini biliyorum” veya “daha önce neredeyse yapmıştın” diyerek onu cesaretlendirin.

6. Çocuğunuz tuvaletini tuvalete yaptığında onu ödüllendirin. Güzel sözler söyleyin. Sarılın. Olumlu yönde jest ve mimiklerinizi kullanın. Bu hareketler onu teşvik eder.

7. Çişin geldi mi diye hiç bir zaman sormayın. Bu soru ona hayır deme imkanı vermekten başka bir şeye yaramaz. Ve çocuklar “hayır” demeyi çok sever.

8. Hangi koşulda olursa olsun onu eleştirmeyin.

9. Çocukla ilgilenen herkesin aynı stratejide olmasını sağlayın. Evdeki herkesin aynı tutarlılıkta olması çok önemlidir.

10. Eğer başarısız olunmaya devam ediliyorsa inat etmeyin. “Tuvalet Eğitimi Girişimi Başarısız Olmuştur” diye ilan edin. Başka yerlerde okuduğunuz veya başkalarından duyduğunuz gibi beze geri dönmenin ve lazımlık’ı bir süre kenara kaldırmanın çocuğa hiç bir zararı yoktur. Bunun yanında hazır olmayan bir çocuğa baskı kurmaya devam etmek (altındaki bezi çıkarmak bile hazır olmayan bir çocuk için baskı demektir) çok daha kötü sonuçlar doğurabilir. En büyük yan etki başarısızlık hissi ve özgüven kaybı olacaktır. Ayrıca karşı koyma isteği de artacaktır ve güç savaşı daha hararetli geçmeye başlayacaktır. Bu sonraki denemeleri de etkiler.

3 yaşından küçük çocukların tuvalet eğitimini başarması çok sık görülen bir durum değildir. Bazı çocuklar 18 aylıkken tuvalete hazır duruma gelebilirken, bazıları 4 yaşına kadar bezle gezebilir. Her çocuk farklı olmasına rağmen bu konuda yapılan araştırmalarda, çocuklarda ortalama 3 yaş civarında tuvalet alışkanlığı kazandığı istatistiksel olarak tespit edilmiştir.  3 yaşındaki çocukların daha başarılı olmalarının bazı sebepleri vardır. Bu yaştaki çocuklar ailelerini daha çok taklit ederler. Daha bilinçlilerdir. Aynı zamanda kirli bezden daha çok rahatsız olurlar. Ayrıca tuvalet eğitimi için çocuğunuzun büyümesini beklemek, onu ikna etme gerekliliğini de azaltır ya da ortadan kaldırır. Eğer arada bir güç savaşı kalmazsa çocuğunuz tuvalete direnç göstermeyi zaten bırakacaktır. Çünkü kontrolün kendisinde olduğunu bilecektir.