Bebeklik Döneminde Gelişim

Bebeklik Döneminde Fiziksel Gelişim

Doğum Öncesi Gelişim
• Çocuklar sürekli büyüyen bir organizmaya sahiptirler.

• Büyümenin izlenmesi, doğumla değil, doğum öncesi ile başladığında hedefe ulaşılır.
Yaşam Evreleri;
İntrauterin Dönem

Embiryonel Dönem 0 – 10 hafta

Fetal Dönem 10 – 40 hafta

Embiryonel Dönem;
İnsanoğlu, gelişimine biri erkek ve biri dişiden gelen iki ayrı hücreden oluşmak üzere ZİGOT adı verilen yeni bir hücre ile hayata başlar.
24-36 saatte oluşan 12-16 hücreli yapı blastomer adını alır. Bu yapı uterus kavitesine doğru ilerler. İlerleme sırasında yeni yapılar oluşur.
Gebeliğin başlangıcından itibaren zigot, yaklaşık 1 hafta boyunca fallop tüpünden uterusa doğru, fallop tüplerinin peristaltik hareketleri ile sürüklenir.
Bölünen hücrelerden dışta kalan tabaka, embiryoyu besleyecek yapıları oluştururken, içte kalan tabakalar bebeğin oluşumuna yardımcı olur.
Blastomer rahimin içi duvarına dokunduğunda, dış tabakası çözülür, sarmaşık filizlerime benzeye hücre kütleleri uterusa yapışır. Güçlenir ve placenteyı oluşturur. Bu olaya implantasyon denir.
Bu olay, insanı bütün ömrü boyunca etkileyecek güçlü genetik güçleri harekete geçirir.
• Gebeliğin 4 haftasında, placenta gelişimini tamamlar.
• Placenta, karaciğer ve böbrek işlevlerini üstlenir. Embiryoya oksijen sağlar ve CO2 atmasına yardımcı olur
• Gebeliğin 4 haftasında, placenta gelişimini tamamlar.
• Placenta, karaciğer ve böbrek işlevlerini üstlenir.

• Embiryoya oksijen sağlar ve CO2 atmasına yardımcı olur.
• Gebeliğin 4 haftasında, placenta gelişimini tamamlar.
• Placenta, karaciğer ve böbrek işlevlerini üstlenir.
• Gebeliğin 4 haftasında, placenta gelişimini tamamlar.
• Placenta, karaciğer ve böbrek işlevlerini üstlenir.

• Embiryoya oksijen sağlar ve CO2 atmasına yardımcı olur.

• Kalp atışları 4. haftadan sonra duyulabilir.
*Gebeliğin 4 haftasında, placenta gelişimini tamamlar.
*Placenta, karaciğer ve böbrek işlevlerini üstlenir.
*Embiryoya oksijen sağlar ve CO2 atmasına yardımcı olur
*Kalp atışları 4. haftadan sonra duyulabilir.
Destek yapılar çalışırken (kordon, placenta), fetüs, deri, duyu reseptörleri, kaslar, dolaşım sistemi, iç organlarını oluşturmak ile meşguldür. Buna organogenezis adı verilir.
• Embiryo evresinin sonunda, az gelişmiş el ve ayak parmakları, burun, ağız,gözler, dış kulaklar ortaya çıkmıştır.

• Organogenezisin tamamlanması ve kemik hücrelerinin oluşmaya başlamasıyla, birlikte sona erer.
FETAL DÖNEM
Fetüs adını alan yeni yapı, doğuma kadar yedi aylık süre içerisinde, organ ve sistemlerini ayrıntılı olarak oluşturur.

FİZİKSEL GELİŞİM
Bedenin ağırlıkça artması ve boyca uzamasının yanı sıra, bedeni oluşturan tüm organ ve kemiklerin gelişmesi, dişlerin çıkması, kas beyin ve tüm sistemlerle duyu organlarının da büyümesini, olgunlaşmasına içerir.
Fetüsün Davranışsal Gelişimi
• 25. haftadan itibaren başını sesin geldiği yöne döndürerek davranışsal tepki verir.

• 32. ve 33. haftalarda tanıdık ve yeni uyaranlara farklı tepkiler verirler.

• Teyp deneyi bunun en iyi örneklerindendir.
• Doğum öncesi öğrenmeler doğum sonrası öğrenmelere paraleldir.

• Birden çok duyusal uyran doğum sonu öğrenmeyi hızlandırır.

• Anne karnında 28. gebelik haftasından sonra, haftada ortalama 70 saat klasik müzik dinleyen bebeklerin, 6 aylık olduklarında yaşıtlarına göre, motor ve bilişsel beceriler açısından daha ileride oldukları bilişsel olarak ispatlanmıştır.

YENİ DOĞAN

Yeni Doğanın Özellikleri;
• Yenidoğanın fiziksel özellikleri, çocuktan farklıdır.

• Baş nispeteN büyük

• Yüz yuvarlak, (mandibula) elmacık kemikleri küçüktür.

• Toraks (göğüs) yuvarlak

• Karın belirgin

• Ekstriremiteler (Kol ve bacaklar) kısadır.

Vücut Ağırlığı
• Miadında bir bebek ortalama 30003500 gram arası ağırlığındadır ve boyu da ortalama 50 santimetredir.

• Omuzlar dar, karnı dışarı çıkıktır. Kalça kısmı da dardır. Kollar ve bacaklar nispeten kısadır ve vücuda doğru çekilmiş olarak durur.
BAŞ
• Yenidoğan bebeğin başı vücuda göre nispeten daha büyüktür.

• Doğumdan sonraki ilk günlerde bebeğin başının şekli uzamış ya da asimetrik olabilir. Bunun nedeni doğum kanalından geçerken bebeğin baş kemiklerinin dar kanala girebilmek için birbirleri üzerine binerek uyum sağlamaya çalışmasıdır. Buna molding (şekil verme) adı verilir. Birkaç gün içinde yuvarlak haline dönecektir. Yine saçlı deride doğum tümseği adı verilen bir şişlik farkedilebilir. Bu da molding sürecinin bir parçasıdır.
• Bebeklerde doğduklarında kafataslarında iki adet yumuşak alan vardır.

• Fontanel (bıngıldak) adı verilen ve parmakla basınca altında kemik olmadığından içine göçen yapılar kafatası gelişiminde çok önemlidirler.

• Önde alnın hemen üstünde yeralan ve daha büyük olan dörtgen şekilli büyük fontanel, bir de kafanın arkasında yeralan daha ufak üçgen şekilli küçük fontanel vardır.

• Küçük fontanel genellikle 2-6 ay arası, büyük fontanel ise 18 aylıkken kapanır ve ortadan kaybolur. Fontanellerin üzerini kaplayan zar oldukça kalın ve dayanıklıdır. Bu yüzden bebeğinizin başını yıkamak ve kurulamak bebeğe zarar vermez.

SAÇLAR
• Bazı bebekler oldukça saçlı doğarken bir kısım bebek ise neredeyse saçsız doğar.

• Vücutta lanugo adı verilen ipeksi ince vücut tüyleri sırtta, omuzlarda, alında, kulaklarda ve yüzde yaygın bir şekilde bulunabilir.

• Özellikler prematürelerde lanugo daha fazladır.

• Lanugo tüyleri ilk birkaç haftada kaybolur.

CİLT
MİLLİA
• beyazımsı toplu iğne başı büyüklüğünde sertlikler,
• genellikle çenede, alında, burunda, yanakta görülür, eritem (Kırmızılık) yoktur,
• birkaç hafta içinde kaybolur, % 33 oranında görülür.
VERNİX CAZEOZA
anne karnındaki dönemde fetusu koruma görevinin yanısıra antioksidan, yara iyileşmesini kolaylaştırma, su geçirmezlik özellikleri de olan fizyolojik bariyerdir.  Doğumda deri, verniks kazeoza ile kaplıdır.  Bu beyazımsı yağlı tabaka tüm vücudu örtebilir veya sadece kıvrım bölgelerinde var olabilir.  Doğumu izleyen saatlerde kurur ve dökülür.
SARILIK
• Yenidoğmuş bebeklerde kanlarındaki bilirubin miktarının artması neticesinde görülen bir çeşit sarılıktır.

• Doğumdan sonraki ilk haftada her doğan bebeğin kanında az veya çok derecelerde mutlaka bilirubin miktarında artış gözlenmektedir.

• Yenidoğan sarılığı, hayata yeni başlamış bebeklerde en sık görülen sıkıntılardan birisidir.

• Normal doğan bebeklerin %60’ında görülürken erken doğan bebeklerin %80’inde görülebilmektedir.
• Bir bebeğin anne karnında sahip olduğu kanındaki alyuvarlar normal bir insandakinden farklıdır.
• Bu tür alyuvarlar fetal hemoglobini (HbF) denilen türdendir.
• Bebek doğar doğmaz işlevini yitiren bu farklı tipteki alyuvarlar hızla parçalanıp yıkılmaya başlarlar ve yerine yeni tipte hemoglobin (HbA) içeren alyuvarlar üretilmeye başlanır.
Bölünerek yıkılan alyuvarlar aşırı miktarda bilirubin maddesi üremesine neden olur ve bebek sararır. Bu süre yaklaşık doğumun 2. ve 7. günleri arasında devam eder.

DUDAKLAR
• İlk emzirme sonrasında bebeğin üst dudağında ufak bir baloncuk meydana gelebilir.
• Bu ağrısız baloncukta soyulma da meydana gelebilir.
• Bu tamamen normal bir durumdur ve dudaklar biraz daha dayanıklı hale geldiğinde bu baloncuk da ortadan kalkar.
GÖZLER
• Embiryoya oksijen sağlar ve CO2 atmasına yardımcı olur.Kalp atışları 4. haftadan sonra duyulabilir.
• Hafif şiş göz kapakları yenidoğanda normaldir

• Konjonktiva ve sklerada küçük kanamalara sık rastlanır.

• Kendiliğinden düzelir.

• Gözlerde sarılık/opasite/bulanıklık normal değildir.

• Gözlerin çok ayrık yerleşimi de anormal olabilir.
BURUN
• Yenidoğanlar burundan nefes almaya yatkındır.
• Burun delikleri çok dar olduğu için burun içi sıvı nedeniyle geçici burun tıkanıklığı ve sesli nefes alma (hırıltı) görülebilir.

• Yenidoğan bebekte hapşırma sık görülür, burun deliklerini temizlemeye yönelik normal bir reflekstir.
KULAKLAR
• Yenidoğan bebekte kıkırdak dokusu tam gelişmediğinden doğumdan hemen sonra kulaklarda anne karnındaki duruşa bağlı olarak hafif şekil bozukluğu olabilir.

• Kulağın önünde deri uzantısı (skin tag) veya küçük delik bulunması sık karşılaşılan bir durumdur

• Şüpheli durumlarda doktora başvurulmalıdır.
AĞIZ
• Embiryoya oksijen sağlar ve CO2 atmasına yardımcı olur.
• Kalp atışları 4. haftadan sonra duyulabilir.
• Gebeliğin 4 haftasında, placenta gelişimini tamamlar.
• Placenta, karaciğer ve böbrek işlevlerini üstlenir.
• Emzirmeye bağlı bebeğin üst dudağında ufak bir baloncuk meydana gelebilir.
• Bu ağrısız baloncukta soyulma da olabilir. Bu tamamen normal bir durumdur ve dudaklar daha dayanıklı hale geldiğinde ortadan kalkar.
• Dudak yarığı varsa not edilmeli, doktora danı- şılmalıdır.
• Bebekler mutlaka yarık damak açısından da değerlendirilmelidir
BOYUN
• Embiryoya oksijen sağlar ve CO2 atmasına yardımcı olur.
• Yenidoğanda yanaklar ve ensedeki cilt kıvrımları nedeniyle boyun kısa görülebilir.

• Gerçek boyun kısalığından ayrılmalıdır.

• Boyun kısalığı bazı genetik hastalıklarda olabilir.

• Yenidoğan bebek yatar durumdan oturur pozisyona getirilirken başın hafif arkaya düşmesi normal iken, 45˚den fazla arkaya düşmesi anormaldir.

• Başın bir tarafa doğru eğik olması Tortikolis olarak bilinir. Çocuk 2–3 haftalık olunca sternokleidomastoid (SCM) kasında görülebilen ve/veya palpe edilebilen bir şişlik söz konusudur.

• En sık nedeni boyun(SCM) kasındaki kısalık, fibrozis ve gerginliktir.

• Zor doğumlardan sonra da görülebilir. Bazı olgularda bilateral olabilir.
• Erken dönemde fizik tedavi ile düzelebileceği için doktora yönlendirilmelidirler.

• Kalp atışları 4. haftadan sonra duyulabilir.
• Kalp atışları 4. haftadan sonra duyulabilir.
• Gebeliğin 4 haftasında, placenta gelişimini tamamlar.
• Placenta, karaciğer ve böbrek işlevlerini üstlenir.
GÖĞÜS
• Embiryoya oksijen sağlar ve CO2 atmasına yardımcı olur.
• Yenidoğanın göğüs duvarı ince olduğundan kalp atışı kolayca fark edilebilir. Bu durum normaldir.

• Solunum Sistemi: Yenidoğanlarda normal solunum sayısı 40-60/dk arasındadır.

• Yenidoğanlar nefes alırken daha çok karın kaslarını kullanır. Daha çok uyku sırasında olan, 5-10 saniye süren nefes tutma ve tekrar kendiliğinden nefes almaya başlama görülür.

• Buna periyodik solunum denir ve normal bir durumdur. Periyodik solunumun apne ile karışma ihtimali olabilir.

• Bebeğin nefesini tuttuğu sürenin gerekli durumlarda saniyesi olan bir 23 saatle değerlendirilmesi apneden (solunumun 20 saniyeden fazla durması) ayrılması için önemlidir.
Kardiyovasküler Sistem
• Kalp atışları 4. haftadan sonra duyulabilir.
• Gebeliğin 4 haftasında, placenta gelişimini tamamlar.
• Placenta, karaciğer ve böbrek işlevlerini üstlenir.

• Embiryoya oksijen sağlar ve CO2 atmasına yardımcı olur.
• Yenidoğanda kalp atımı 120-160/dk arasındadır.
• Bazı bebeklerde uyku sırasında 85-90/dk olabilir.

• Kalp tepe atımının 160/dk olması veya ritim bozukluğu şüphesinde tetkik ve tedaviye yönlendirilmelidir.

• Doğumdan hemen sonra yenidoğan bebeklerde belirlenen siyanoz yaklaşık 5-10 dakikada düzelir.
• Gerekirse bu bebekler nabız oksimetresi ile izlenmelidir. Oksijen tedavisi gerekebilir.

• Erkek ve kız bebeklerde (hamilelikte anneden geçen östrojen hormonu nedeniyle) meme dokusu büyüklüğü görülebilir.

• Bazen memeden süt de gelebilir.

• Meme büyüklüğü genellikle birkaç haftada düzelir. Memelere masaj yapılmamalı, sıkılmamalı, bu konuda aileler bilgilendirilmelidir.

• Eğer abse görünümü varsa doktora danışılmalıdır.

• Kalp atışları 4. haftadan sonra duyulabilir.
• Gebeliğin 4 haftasında, placenta gelişimini tamamlar.
• Placenta, karaciğer ve böbrek işlevlerini üstlenir.
Kol ve Bacaklar
• Embiryoya oksijen sağlar ve CO2 atmasına yardımcı olur.

• Kalp atışları 4. haftadan sonra duyulabilir.
• Gebeliğin 4 haftasında, placenta gelişimini tamamlar.
• Placenta, karaciğer ve böbrek işlevlerini üstlenir.
• Normalde yenidoğan kol ve bacaklarını, anne karnındaki pozisyonuna benzer şekilde, hafif fleksiyonda (kıvrılmış) ve göğüse yakın tutar.

• Eller genellikle sıkıca kapalıdır ve güçlü yakalama refleksi nedeniyle açmak zor olabilir.
• Ancak hiç açılamaması patolojiktir.
• Yenidoğan bebeği ilk değerlendirilmesi yapılırken bebeğin;
• eller, ayaklar ve parmakları dahil tüm ekstremitelerinin fazla parmak, yapısal bir anomali,
• Döküntü,
• Ödem
• Siyanoz varlığı gibi açılardan dikkatle değerlendirilmesi gerekir.
KARIN
• Yenidoğan bebeğin karın bölgesinin yuvarlak ve dolu gibi görünmesi normaldir.

• Ayrıca bazen bebek ağladığında veya zorlandığında karın orta kısım derisi karın kaslarının arasından ortaya çıkar.

• Bu sıklıkla birkaç ay içinde, bebek büyüdükçe ortadan kalkar
GÖBEK KORDONU
• Üç damar (2 arter ve 1 ven) ve jöle gibi bir maddeden oluşur.

• İntrauterin dönemde fetüsün büyüme ve gelişmesi için gerekli gıda maddeleri ve oksijeni anneden alıp bebeğe getiren ve bebekte oluşan atık maddeleri tekrar anneye götüren göbek kordonunun görevi doğumda sona erer.

• Göbek bağı genellikle 714 günde düşer. Göbek etrafında kızarıklık, kötü kokulu akıntı enfeksiyon belirtisidir.

• Göbek bağının kuru ve temiz kalması için bezin göbek altında kalmasına ve bezin göbeği tahriş etmemesine dikkat edilmelidir.

• Karında şişlik, sertlik, cilt renginde değişiklik varsa doktora danışılmalıdır.
Genital Organlar
• Embiryoya oksijen sağlar ve CO2 atmasına yardımcı olur.
• Skrotumun içinde sıvı birikimi (hidrosel) yenidoğanlarda sık görülür ve genelde 6 ayda kaybolur

• Anneden geçen hormonlar nedeniyle genital organlar hafif şiş görülebilir, birkaç günde düzelir.

• Çoğu yenidoğan erkek bebekte sünnet derisi (penisin ön cilt dokusu) yapışıktır.

• İki yaşına kadar tam olarak geriye itilemez.

• Bu deriyi geriye çekmeye gerek yoktur. Kendiliğinde en geç 57 yaşına kadar açılır.