Cümlede Anlam

Cümlede Anlam

1. Öznellik-Nesnellik:

Öznellik göreceli, değişken, soyut, taraflı ve kişiye göre değişen; nesnellik objektif, bilimsel, kesin, somut, tarafsız ve hiç kimseye göre değişmeyen, herkes tarafından kabul edilen durumlardır. Bu tip ayrımları ÖSYM ‘’..kanıtlanabilirlik açısından farklıdır?’’ gibi sorularla sorulur.

  • Ankara Türkiye’nin başkentidir. (Nesnel bir cümle)
  • O çok iyi voleybol oynar. (Öznel bir cümle)
  • Ahmet: ‘’Çok iyi ders anlatıyor.’’ dedi. (Ana cümleye bakılmalı, iç kısımdaki anlam değil.)

2. Doğrudan Anlatım:

Başkasına ait bir sözü, hiç değiştirmeden aktarıma denir.

Melike: ‘’Bugün çok mutluyum.’’ dedi.

3. Dolaylı Anlatım:

Başkasına ait sözü doğrudan değil de, az da olsa değiştirerek aktarılmasına denir.

  • Melike bugün çok mutlu olduğunu söyledi.

4. Tanım Cümlesi:

Bir şeyin ne olduğunun anlatılması şeklinde aktarılan cümlelerdir. ‘’Nedir?’’ sorusuna cevap veren cümlelerdir.

Sıfat, isimleri niteleyen veya belirten sözcüktür.

5. Özgünlük:

Sadece bir kişiye ait olan başa kişilere ait olmayan özellikler söz konusu olmasıdır.

Bu okuma tarzına daha önce hiç rastlamadım.

6. Yalınlık:

Bir ifadenin anlaşılır, net ve sanatlarından uzak olması demektir.

7. Duruluk:

Bir cümle içerisinde gereksiz sözcüklerden arındırılması demektir.

  • Bu amaç ve gaye için çok uğraştım. ( Aynı anlama sahip iki kelimenin olması buna aykırı)
  • Bu amaç için çok uğraştım.

8. Şart Cümlesi:

Yapılacak bir eylemin yapılacak başka bir eyleme bağlanmasıdır.

  • Okursan, başarılı olursun.
  • Ödevini bitirirsen yarın sinemaya gideriz.

9. Neden-Sonuç:

  • Yapılan bir eylemin gerekçesinin, sonucunu söylenmesidir.
  • Kahvaltıyı geç ettiği için midesi bulandı.
  • Kar yağdığı için okullar tatil oldu.

10. Amaç-Sonuç:

Yapılacak bir eylemin gayesinin/amacının ifade edilmesidir.

* Buradaki bir püf nokta: ‘’için’’ yerine amacıyla getiriliyorsa o cümle amaç-sonuç; getirilmiyorsa neden-sonuç cümlesidir.

  • Üniversiteyi kazanmak için çalışıyor.

11. Hayıflanma:

Üzülme söz konusudur.

  • Keşke o elbiseyi o zaman alsaydım.
  • Gençlikte istediğim birçok şeyi yapmadım.

12. Pişmanlık:

Pişmanlık ifadeleri geçen cümlelerdir. Yaşanmış bir şeyden dolayı pişman olunur geleceğe yönelik pişmanlık olmaz.

  • Keşke dün onu aramasaydım.

13. Yakınma:

Şikayet söz konusu olan cümlelerdir.

  • Ne söylesem de o beni hiç dinelmiyor.

14. Yoğunluk:

Az sözle çok şey anlatan cümlelerdir. Bir cümleden başa başka naşölar türetip farklı şekillerde değerlendirilebiliyor olması gerekir.

* En güzel örneği: atasözleridir.

  • Üzüm üzüme baka baka kararır.

15. Akıcılık:

Bir parçanın üslubunun okuyanı sıkmamasıdır.

16. Üslup (Biçem):

Bir duygunun bir düşüncenin nasıl anlatıldığıdır, anlatım şeklidir.

Anlatım tarzı, dili, teknik ve yöntemi, sözcük seçimi ve nasıl dile getirildiğine bakılır.

  • Nurullah Ataç’ın devrik cümleleri sık sık kullanması onun üslubunu gösteriyor.

17. İçerik:

Bir parçada ana konunun ne olduğu, ne anlatıldığıyla ilgilidir.

Konu, öz, kahramanlar, anlatılanlar olaylar, tema, düşünce ve anlama bakılır.

  • Ömer Seyfettin anılarına, öykülerinde sık sık yer verir.

18. Çıkarım:

Bir duygudan bir düşünceden yola çıkarak farklı bir düşünceye varılmasıdır.

  • Çalışmalarına bakılırsa bu sene kazanacak.

19. Yadsıma:

İnkar etmedir, kabul etmemektir.

  • Son kalan çikolatayı ben yemedim.

20. Kanıksama:

Bir eylemi bir olayı belli bir süre sonra benimseme veya kabullenmeye denir.

  • İstanbul’a ilk geldiğimde hava çok soğuk geliyordu artık alıştım.
  • Ayşe zaten hep ağlar.

21. Eleştiri:

Bir konu hakkında olumlu veya olumsuz düşüncelerin aktarılmasına denir.

  • M. Yılmaz’ın yeni kitabını beğenmedim.

22. Varsayım:

Aslında olmayan bir durumu geçici olarak kabul etmeye denir.

Diyelim ki sınavı kazandın, nereleri tercih edeceksin.

Diyelim ki buraya geldi, ne değişecek?

23. Öz Eleştiri:

Bir konu hakkında kendi hakkındaki olumlu veya olumsuz düşüncelerin aktarılmasına denir.

24. Tahmin:

Bir olayın sonucunun ön görülmesidir.

  • Bu sene Galatasaray şampiyon olur.
  • Bu maç berabere biter.

25. Sayıp Dökme:

Bir olayla bir durumla ilgili bütün özelliklerin aktarılmasıdır.

TYT Türçe Ana Sayfa

KPSS Türkçe Ana Sayfa