Cümlenin Ögeleri

Cümlenin Ögeleri

1. Yüklem

  • Yapılan iş, oluş, hareketi bildiren, cümleyi yargıya bağlayan, en önemli ögedir.

– Annemler balkonda arkadaşlarıyla konuşuyor.

– Kalbim yerinden fırlayacak gibi çarpıyor.

– Geç fark ettim taşın sert olduğunu.

– Bu yemeği ben istedim.

– Elindeki, şairin son kitabıydı.

2. Özne

Yüklemde bildirilen işi, oluşu, hareketi bildiren ve cümleyi yargıya bağlayan; hakkında bilgi ve haber verilen ögedir. Yükleme ‘’Ne’’ ve ‘’Kim’’ soruları sorularak bulunur

– Ayşe üç yıldır bu işle uğraşıyor.

– Mehmet dün bize alındı.

Gerçek Özne:

a. Açık Özne: Özne, kelime halinde cümle içerisinde yer alır.

  • Biz dün gece sabaha kadar annemi bekledik.

b. Gizli Özne: Özne, cümle içinde kelime halinde verilmemiştir. Öge dizilimini yazarken yer verilmez.

  • Dün sabaha kadar annemi bekledik. (Kişi ekleri ile ‘’biz’’ özne bulunur.)

Sözde Özne:

Edilgen çatılı fiillerin aldığı öznedir.

– Kitap, büyü bir özenle süslenmiş. (Kitap burada kendisi süslenemeyeceğinden bu işi başkası yapmıştır.)

3. Nesne

  • Yüklemde bildirilen işten doğrudan etkilenen ögedir. Neyi, kimi ve ne sorularına cevap verir.

– Danışman öğretmenim farklı kitaplar okumamı söyledi.

– Fidanları ön bahçeye diktik.

a. Belirtili Nesne: Neyi ve kimi sorularına cevap verir.

– Gördüğü rüyayı unutamıyordu.

– Böyle insanları iyi bilirim.

b. Belirtisiz Nesne: Ne sorusuna cevap verir.

– Annem konukları için sofra hazırlamış.

4. Dolaylı Tümleç

  • Yüklemin yönelme(kime, neye, nereye), bulunma(kimde, neyde, nerede) ve ayrılma(kimden, ne(y)den, nereden) gibi durumlardan tamamlar.

– Aradığınız kitapları sahafta bulabilirsiniz.

5. Zarf Tümleci

  • Nasıl, ne zaman, ne kadar, neden, niçin, niye, ne diye, neye/nereye sorularının yükleme sorulması ile bulunur.

– Anlatılanları merakla dinledik.

– Bu hikayeyi kar yağarken yazdım.

TYT Türçe Ana Sayfa

KPSS Türkçe Ana Sayfa