Fecri Ati

FECR-İ ATİ

Fecr-i Ati Edebiyatının Genel Özellikleri:

  • Servet-i Fünun dergisinde 1910’da yayımlanan bir bildiri ile kendilerini kamuoyuna duyuran bir edebi topluluktur.
  • Edebiyatımızda bildiri yayımlayan ilk topluluk özelliğini taşımaktadır ve bu konuda daha sonra ortaya çıkacak  Yedi Meşaleciler ve Garipçiler de bildiri yayımlamışlardır.
  • Topluluk üyelerinin amacı edebiyatta yenilikler yapmaktır.
  • “Sanat şahsi ve muhteremdir.” görüşünü savunmuşlardır.
  • Fransız edebiyatı örnek alınmıştır.
  • Serveti Fünûn’a tepki olarak ortaya çıkmışlar, onları yeteri kadar Batı yanlısı olamamakla suçlamışlardır fakat eleştirdikleri Serveti Fünûn’dan öteye gidememişlerdir.
  • Sanat anlayışları, dil ve üslup yönünden Serveti Fünûn’a benzer.
  • Şiirlerinde dil ağır, süslü bir şekilde kullanmışlardır. Arapça-Farsça sözcüklere ve tamlamalara sıkça yer verilmiştir.
  • Amaçlarını gerçekleştiremeyip Türk edebiyatına herhangi bir yenilik getirememişlerdir.
  • Şiirlerinde aruzu kullanmışlardır ve serbest müstezat nazım biçimini geliştirerek kullanmışlardır.
  • Başlıca şiir konuları :Aşk ve tabiat
  • Aşk teması, romantik ve duygusal özellik taşır. Doğa tasvirleri gerçekten uzaktır.
  • Şiirlerinde ise ele aldıkları kişilerin psikolojik sorunlarına yer verdiler.
  • Sanatlı bir söyleyişe ve imgele sıkça yer vermişlerdir.
  • Düz yazı alanında pek eser vermeyen Fecriati sanatçıları, topluluğun dağılmasının ardından çeşitli alanlarda başarılı örnekler vermişlerdir.
  • Topluluk üyeleri şiirde sembolizm, parnasizm ile empresyonizm akımından; roman ve hikâyede realizm ile natüralizm akımından etkilenmişlerdir.
  • Servet-i Fünun’la Milli Edebiyat arasında bir köprü işlevi gören bir topluluktur.
  • Bu dönem sanatçıları tiyatro türüne de pek önem vermemişlerdir.
  • Batı’yla sanat bakımından daha güçlü ilişkiler kurmayı, halkın sanat kültürünü geliştirmek için halka konferanslar vermeyi, sanatı ileriye taşımayı amaçlamışlar; ama kısa sürede dağılan etkisiz bir topluluk olmuşlardır.
  • Fecr-i Aticilerin çoğu daha sonra Milli Edebiyat akımına katılmış ve bu dönem bir tek Ahmet Haşim’le anılmıştır.
  • Bu toplulukta ayrıca bir sanat anlayışında bütünlük sağlanamamıştı bu yüzden Fecriati Topluluğu kısa süre içinde dağılmıştır.

Fecr-i Ati Edebiyatı’nın Sanatçıları

AHMET HAŞİM (1884 – 1933)

  • 1909 yılında Fecr-i Aticilere katılmıştır.
  • Fecr-i Ati topluluğu dağıldıktan sonra bile o bu yolda yoluna devam etmiştir.
  • Fecr-i Ati topluluğunun ve modern Türk şiirinin önemli şairlerindendir.
  • Şiir anlayışını açıkladığı “Şiir Hakkında Bazı Mülahazalar” başlığı altında şiiri vardır.
  • Saf şiir anlayışına bağlıdır.
  • Şiirde söyleyişi önemsemişse de konuyu bir o kadar önemsememiştir.
  • Gerçek şiirin kendisine göre tanımını yapmıştır ve ona göre, herkesin kendisine göre yorumlayabileceği şiirdir, demiştir.
  • Şiiri duyulmak için yazılan sözden çok musikiye yakın bir tür olarak görmüştür.
  • Önceleri Arapça ve Farsçayla yüklü bir dili varken daha sonraları Türkçe ağırlıklı bir dile yönelmiştir.
  • Şiirlerinde kullandığı konular: Aşk ve doğa, çocukluk anıları, gerçek hayattan kaçış güneşin doğuşu ve batışı, göl, kızıl renkler, akşam da onun şiirlerinde sıkça yer bulur.
  •  Aruzu bütün şiirlerinde kullanmıştır.
  • Sembolizmden ve empresyonizm akımından etkilenmiştir.
  • “Sanat, sanat içindir” anlayışını benimsemiştir.
  • Şiirin yanında; fıkra, sohbet gezi yazısı türlerinde de önemli eserler vermiştir.

Eserleri:

  • Şiir: Piyale, Göl Saatleri
  • Sohbet: Gurabahane-i Laklakan (Fıkra özelliği de gösterir)
  • Fıkra: Bize Göre (Bu kitaptaki bazı metinler deneme türü içerisinde değerlendirilmektedir.)
  • Gezi yazısı: Frankfurt Seyahatnamesi

TAHSİN NAHİT (1887 – 1919)

  • Fecr-i Ati topluluğuna ait şair ve oyun yazarıdır.
  • Genellikle bireysel konulu şiirler yazmıştır.
  • Şiirleri sanat bakımından çok da güçlü değildi.
  • Şiirlerini daha çok Ahmet Haşimin etkisinde yazılmıştır.
  • “Adalar, Kamer ve Zühre şairi” olarak da tanınmaktadır.
  • Genelde kadın ve aşk temalarını işlemiştir.
  • Tiyatroyla da yakından ilgilenmiştir. Tekniği zayıftır.

Eserleri:

  • Şiir: Ruh-i Bikayd
  • Tiyatro: Hicranlar, Jön Türk, Firar, Aşkımız, Sanatkârlar, Ben Başka, Talak, Kırık Mahfaza, Osman-ı Sani, Kösem Sultan
EMİN BÜLENT SERDAROĞLU (1886 – 1942)
  • Şairlik dışında Galatasaray futbol takımının ilk kaptanıdır ve kurucuları arasındadır. Fenerbahçe ile oynanan ilk maçta ilk golü atmıştır.
  • Fecriati Döneminde epik şiirler yazarak “destansı” yönü göstermiştir.
  • Hem toplumsal hem de bireysel konularda şiirler yazmıştır.
  • Şiirlerinde benzetme ve istiarelere gereğinden yararlanmıştır.
  • Victor Hugo’nun “Mavi Gözlü Yunan Çocuğu” adlı şiirine karşı yazmış olduğu “Kin” şiiriyle tanınmıştır.

Eserleri:

  • Şiir: Kin, Hatay’a Selam, Dev Şarkısı
CEMİL SÜLEYMAN (ALYANAKOĞLU) (1886 – 1940)
  • Hikâyelerindeki tipler özellikle halk arasından seçilmiştir.
  • Teknik bakımdan kusurlu olmasına rağmen romanlarındaki psikolojik tahliller başarılıdır.

Eserleri:

  • Roman: İnhizam, Siyah Gözler, Kadın Ruhu
  • Öykü: Timsal-i Aşk, Ukde

AYT Edebiyat Ana Sayfa