Felsefeyi Tanıma

1. Ünite: Felsefeyi Tanıma

Felsefe, genel bir çerçeve çizilirse her şeyden önce aklın sorunlara yöneldiği ve sorulara akılcı yanıtlar aradığı düşünme faaliyetidir. Bu hâliyle felsefe; insanın akıl ve düşünme metoduyla sorunları veya gerçekliği kavramaya yöneldiği, dünyayı ve varoluşunu anlamaya çalıştığı bütünlüklü bir bakış açısı oluşturmaktır. Felsefe yapmak; evrenin, insanın ve hayatın ne olduğu, bilginin kaynakları, iyilik ve kötülük, inanma ve iman, birey ve devlet, hak ve özgürlükler, beğeniler ve sanat gibi konularda düşünceler oluşturmaktır. Varlığın ne olup olmadığı ve insani eylemlerin temel amaçları başlangıç problemleridir. Bu durum, felsefenin sadece teorik değil pratikle yani hayatla da ilgili olduğunu gösterir.

Felsefenin temelinde yer alan düşünme, hem duyu içeriğinin algılanması hem de kavramların anlamlandırılmasıdır. Bilgi ise, en sade biçimiyle düşünme sonucunda elde edilen bir ürün olarak tanımlanır. Bilinç, insanın kendi ve dışındakileri fark edebilmesiyken kişinin bilinci üzerine düşünmesi ve düşüncelerinde nelerin etkili olduğunu sorgulaması öz bilinç durumudur.

Yunanca bilgelik sevgisi (bilgelik dostu) anlamına gelen felsefe (philosophia), sevmek (philia) ve bilgelik (sophia) sözcüklerinin birleşiminden türemiştir. Felsefeyle uğraşan düşünürlere ise filozof(philosophos) adı verilir. Bilimden sanata, siyasetten ahlaka hemen hemen her şey felsefenin konusudur. Her felsefe tanımı, tanımı yapan filozofun felsefi düşüncelerinin özeti olarak görülebilir. Felsefe MÖ 6. yüzyılda Antik Yunan’da bugünkü Yunanistan ve Anadolu’nun Akdeniz ve Ege kıyılarında ortaya çıkarmıştır. Thales, bugün insanlığın ortak birikimi olan felsefenin ilk filozofu olarak kabul edilmektedir.

Kesin bir sınıflandırma mümkün olmasa da felsefi düşünce tarzına atfedilen, üzerinde uzlaşılmış belli başlı özellikler şu şekilde sayılabilir: sorgulama (sorun odaklı), merak etme, şüphe duyma, eleştirel olma, refleksif (düşünümsel) olma, yığılımlı ilerleme, rasyonel olma (akıl temelli), sistemli olma, tutarlı olma ve evrensel olma.

Felsefe soru sorma ve sorgulamaya dayalıdır. Nermi Uygur’a göre felsefe soruları kendi başına anlamlıdır, insanın ilkin kendisine sorduğu sorulardır ve “Nedir?” sorusu, felsefe sorusunu var eden temeldir. Felsefe yaşamdan kopuk değildir. Hem mevcut düşünce ve fikirlerin sürdürülmesi hem de yeni fikirlerin geliştirilmesiyle insanlığın evrensel düşünceler üzerinden ortaklaşmasını ve farklı fikirlerle karşılaşıp kalıplaşmış düşüncelerden uzaklaşmasını sağlar. Felsefenin belki de en önemli yararı, insanın bilinçli bir varlık olarak yaşamını kendi ellerinde tutabilmesinin bazı olanaklarını veriyor olmasıdır. Felsefe aracılığıyla düşünen birey çok yönlü ve ayrıntılı düşünebilen, anlama ve açıklama becerileri yüksek ve tahmin yeteneği gelişmiş bireydir.

10. Sınıf Felsefe 1. Ünite