Garip Hareketi Akımı

Garip Hareketi I. Yeni

Garip Akımı Genel Özellikleri

  • 1941’de Orhan Veli Kanık, Melih Cevdet Anday, Oktay Rıfat Horozcu’nun ortak yayımladıkları Garip adlı şiir kitabının ön sözünde şiir anlayışlarını ortaya koymuşlardır.
  • Kitabın kapağında “Bu kitap, sizi alışılmış şeylerden şüpheye davet edecektir.” şeklinde bir kazı vardır.
  • Şiire getirdikleri yeniliklerden dolayı I. Yeni olarak bu topluluk aynı zamanda bu şekilde de anılmışlardır.
  • Topluluk üyeleri, o güne kadarki şiir geleneğinde olan her şeyi tamamen başkaldırıp şiirle ilgili hiçbir kuralı tanımadıklarını belirttiler. 
  • Geleneksel şiire, kalıplaşmış kurallara, ölçü ve kafiyeye, söz sanatlarına, aşırı duygusallığa, imgeye ve kapalı söyleyişe karşı çıktılar.
  • Şiirde biçim değil anlam ön plandadır.
  • Serbest ölçüyle, kafiyesiz şiir yazmışlardır.
  • Sadelik, sıradanlık basitlik ilkesini benimsediler.
  • Şiirin konusu yeni konulardır.
  • Halkın günlük konuşma dili kullanılmıştır.
  • Toplumsal aksaklıkları mizahi ögelerle ve nükteli bir dille anlatmışlardır.
  • Günlük hayatı, basit konuları, sıradan insanları işlediler.

Orhan Veli Kanık (1914-1950)

  • Melih Cevdet ve Oktay Rifat’la lise yıllarında Sesimiz adlı bir dergi çıkarmışlardır.
  • İlk şiirlerini Varlık dergisi çerçevesinde yayımlamıştır.
  • Kendisi Garip hareketinin öncüsüdür.
  • La Fontaine’den çeviriler yapmış, Nasrettin Hoca fıkralarını manzum hale getirmiştir.

Şiir: Garip, Vazgeçemediğim, Destan Gibi, Yenisi, Karşı

Çeviri: La Fontaine’den Masallar, Düzyazı, Sanat ve Edebiyatımız

Manzum Fıkra: Nasrettin Hoca Fıkraları

Melih Cevdet Anday (1915-2002)

  • İlk şiirlerini Garip hareketinin çerçevesinde yazmış fakat zamanla duyguyu ikinci plana atarak düşünce yönü ağır basan şiirleri de edebiyatımıza katmıştır..
  • Orhan Veli’nin ölümüyle Garip hareketi son bulmuştur ve bununla beraber Melih Cevdet toplumsal gerçekçiliğe, kavgacı şiir anlayışına yönelmiştir.
  • Telgrafhane ve Yan Yana adlı şiir kitaplarında toplum ve insanı savunmuştur.
  • Daha sonraki şiirlerinde Kolları Bağlı Odysseus şiirinden başlayarak Eski Yunan ve Doğu kültürüne ait mitolojik unsurlara bir yönelme söz konusudur.
  • Şiirlerinde yalın bir dil kullanmış, düzyazılarında özlü ve şiirsel bir dili tercih etmiştir.

Şiir: Garip, Rahatı Kaçan Ağaç, Telgrafhane, Kolları Bağlı Odsseus, Teknenin Ölümü, Yan Yana, Tanıdık Dünya, Yağmurun Altında, Göçebe Denizin Üstünde, Ölümsüzlük Ardında Gılgamış

Roman: Aylaklar, Gizli Emir, İsa’nın Güncesi, Raziye

Deneme: Doğu-Batı, Konuşarak, Paris Yazıları, Yasak, Sosyalist Bir Dünya, Dilimiz Üstüne Konuşmalar

Tiyatro: Mikado’nun Çöpleri, İçerdekiler, Dikkat Köpek Var, Dört Oyun, Ölüler Konuşmak İster

Gezi: Sovyet Rusy, Azerbaycan, Bulgaristan, Özbekistan

Oktay Rıfat Horozcu (1914-1988)
  • Hemen hemen her şiir kitabında farklı nitelikler göstermiştir.
  • Yaşayıp Ölmek, Aşk ve Avarelik Üzerine Şiirler, Güzellemeler şiir kitaplarını Garip anlayışına bağlı olarak yazmıştır.
  • Orhan Veli’nin ölümünden sonra Garip şiirinden uzaklaşmış ve sosyal temalı şiirler ile taşlamalar yazmıştır.
  • Daha sonra kendisi soyut, imgeci ve kapalı şiire yönelmiştir.

Şiir: Garip, Çobanlı Şiirler, Perçemli Sokak, Yaşayıp Ölmek, Aşk ve Avarelik Üzerine Şiirler, Güzellemeler, Elleri Var Özgürlüğün, Aşk Merdiveni, Koca Bir Yaz, Denize Doğru Konuşma, Karga ile Tilki, Dilsiz ve Çıplak, Bir Cigara İçimi, Aşağı Yukarı, Yeni Şiirler

Roman: Bir Kadının Penceresinden, Bay Lear, Danaburnu

Tiyatro: Çil Horoz, Birtakım İnsanlar, Oyun İçinde Oyun, Atlar ve Filler, Yağmur Sıkıntısı, Kıskançlar, Kadınlar Arasında

Garip Hareketi Akımı II. Yeni
AYT Edebiyat Ana Sayfa