Harita Bilgisi

Harita Bilgisi

Harita, bir yerin kuş bakışı görünüşünün bir ölçek dahilinde küçültülerek düzleme aktarılmasıdır.

Bir çizimin harita olması için;

  • Ölçeğinin olması,
  • Kuşbakışı olarak çizilmesi,
  • Düzlem üzerine aktarılması gerekir.

Ölçek, haritanın küçültülme oranıdır. Birimi her zaman cm’dir. Kesirli ve çizgi ölçek diye ikiye ayrılır.

a. KESİRLİ ÖLÇEK:

Harita ölçeğinin  kesirler ile (1/400.00, 1/10.000 vb.) ile belirtilmesidir. Kesir ölçek, bir mesafenin kaç eşit parçada küçültüldüğünü ifade eder. Kesirli ölçekte pay kısmı her zaman sabit olur ve 1’dir. Değiken olan paydadır. Kesrin paydası küçültme oranıyla aynıdır.

b. ÇİZGİ ÖLÇEK:

Harita üzerinde uzunlukların gerçekte ne kadar olduklarını bir doğru üzerinde işaretlenmesiyle oluşur.

çizik grafik ölçek

Ölçeklerine Göre Haritalar:

  1. PLAN: Ölçeği 1/20.000’e kadar olan haritalardır. En ayrıntılı haritalardır.
  2. BÜYÜK ÖLÇEKLİ HARİTA: Ölçeği 1/20.000 ile 1/200.000 arasında olan haritalardır.
  3. ORTA ÖLÇEKLİ HARİTA: Ölçeği 1/200.000 ile 1/500.000 arasında olan haritalardır.
  4. KÜÇÜL ÖLÇEKLİ HARİTA: Ölçeği 1/500.000 ve üzerinde olan haritalar.
NOT: ÖLÇEĞİN PAYDASINDAKİ SAYI KÜÇÜLTME ORANINI BELİRTTİĞİNDEN BU SAYI BÜYÜDÜKÇE ÖLÇEK KÜÇÜLÜR. ½.000.000 < 1/10.000

Büyük Ölçekli Haritaların Özellikleri:

  • Küçültme oranı azdır,
  • Paydadaki sayı küçüktür,
  • Hata oranı az ya da kağıtta kapladığı alan fazladır,
  • Hata oranı azdır,
  • Ayrıntı oranı fazladır,
  • Gösterilen az ya da dardır,
  • İzohips eğrileri arasında yükselti farkı azdır.

Küçük Ölçekli Haritaların Özellikleri:

  • Paydadaki  sayı büyüktür,
  • Küçültme oranı fazladır,
  • Hata oranı fazladır,
  • Ayrıntı oranı azdır,
  • Duvarda ya da kağıtta kapladığı alan fazladır,
  • Gösterilen alan fazladır,
  • İzohips eğrileri arasında yükselti farkı fazladır.
NOT: BİR YERİN YÜKSELTİ DEĞERİ HARİTADAKİ ÖLÇEK DEĞERİNE GÖRE DEĞİŞKENLİK GÖSTERMEZ.

KULLANIM AMAÇLARINA GÖRE HARİTALAR:

  • FİZİKİ HARİTALAR-> Bir yerin fiziki özelliklerini( dağ,ova,göl,akarsu) gösteren haritalardır.
  • SİYASİ HARİTALAR-> İl, bölge, bölüm, eyalet ve ülke sınırlarının idari bölümünü gösteren haritalardır.
  • BEŞERİ VE EKONOMİK HARİTALAR-> İnsan dağılışı(din, dil, ırk) ve ekonomik(nüfus dağılışı, tarım ürünleri, maden yatakları, ulaşım yolları) konuları gösteren haritadır.
  • ÖZEL HARİTALAR

NOT: TÜM HARİTALARDAN YARARLANARAK;

  • Ölçek belirlenir,
  • Alan,
  • Uzunluk hesaplamaları yapılır
  • Yön bulunabilir,
  • Coğrafi koordinatlar belirlenir.

FİZİKİ HARİTALARDAN YARARLANARAK

  • Profil çıkarılır,
  • Eğim hesaplanır,
  • Yükselti belirlenir.
HARİTALARDA PROJEKSİYON YÖNTEMLERİ

AMAÇ: Dünyanın geoit şeklinden dolayı harita çizimlerinde meydana gelen hataları en aza indirmek için kullanılan çizim yöntemleri.

1. SİLİNDİR PROJEKSİYON (AÇI KORUYAN): Ekvator ve çevresi harita çizimi için kullanılan çizim yöntemi. Ekvatordan uzaklaştıkça haritadaki hata oranı artar.

Örnek: BREZİLYA, ENDONEZYA vb.

2. KONİK PROJEKSİYON (ALAN KORUYAN): Orta kuşak ve  kutup dairelerinin harita çizimlerinde kullanılan çizim yöntemidir. Ekvator ve kutup noktalarına gittikçe hata oranı artar.

Örnek: Türkiye

3. DÜZLEM (MERKATÖR-UZUNLUK KORUYAN): Çizim yapılacak yere harita teğet tutularak izdüşüm alanı alınır ve bu alana harita çizilir. Teğet alına yerden uzaklaştıkça bozulma artar. Kutba yakın yerlerde uygulanır.

Örnek: Grönland adası.

EĞİM BULMA:

9. Sınıf Coğrafya Konuları

YKS Coğrafya Konuları ve İzohipsler