Ortaçağ Avrupa Tarihi

Kavimler Göçü

Avrupa kargaşa içinde kaldı. Roma ikiye ayrıldı. Batı roma 476’da, Doğu Roma ise 1453’te yıkıldı. Bu siyasi ayrılık Hristiyanlığı Katolik ve Ortodoks olarak 2’ye ayırdı.

  • Katolik: Vatikan’daki papalık          Ortodoks: İstanbul’daki  Fener Patriği
  • Avrupa’nın etnik yapısı değişti.
  • Bugünkü Avrupa ulusları oluştu.
  • Günümüz Avrupa devletlerinin temelleri atıldı.
  • Derebeylik (feodalite) düzeni kuruldu.
  • İlkçağ kapandı ortaçağ başladı.
Feodalite (derebeylik): en önemli üretim aracının toprak olduğu, Vasal(korunan) süzeren(koruyan) ilişkisinin yaşandığı, temeli eşitsizliğe dayanan sosyal, ekonomik ve siyasal düzendir.
Ortaçağ Avrupa’sı ve feodalitenin genel özellikleri:
  • Kralların yetkileri derebeyleri geçti ve kilisesoylu güç egemenliği görülür.
  • Senyörler ( feodal beyler) ile ruhbanlar (din adamları) yeryüzünde Tanrı gücünün temsilcileri olarak halk üzerinde yoğun bir baskı oluşmuştur.
  • Ticaret hayatı iyice sönükleşti. Zenginliğin ve soyluluğun göstergesi toprak oldu.
  • Özgür düşünce yasak olup. Skolâstik düşünce egemendi.
Ortaçağ Avrupasında Sosyal Sınıflar:
  • Soylular (egemen yönetici sınıf vergi vermezler askerlik ve yöneticilik yaparlardı.
  • Ruhbanlar (din adamlarıdır vergi vermez askerlik yapmazlardı)
  • Aforoz: dinden atma
  • Enterdi: bir bölgeyi yönetici ve halkı ile birlikte bir süre için dini etkinliklerden men etme
  • Endülüjans: günahları af belgesi düzenleyip satmak
  • Burjuvalar (zanaat ve ticaretle uğraşan, verdi ödeyen şehirli sınıftır)
  • Köylüler: serbest köylü: vergi öder, angarya yapar
                Kök köylü: serfler hiçbir hakları yoktur
Aynı çağlarda İslam uygarlığında ise köylü ürettiğinin sahibi olup özgür durumdadır. Mülkiyetin büyük bir kısmı soylulara değil devlete aittir.

HAÇLI SEFERLERİ

Nedenler:
  • Doğunun zenginliklerini ele geçirmek.
  • Türk-İslam ilerleyişini durdurmak ve Kudüs’ü almak. Hristiyanlığı yaymak
  • Bizans’ın Türk ilerleyişi karşısında yardım istemesi.
  • Kralların ve feodal beylerin siyasi güçlerini arttırabilme planları
  • Kluni Tarikatının halkı kışkırtması ve Kudüs’ü almaları ile günahlarının affedileceği
  • Yoksul köylüler ve miras hakkından mahrum soyluların toprak ve güç kazanma arzuları
  • Toplam 8 sefer 4’ü önemli

 I. Haçlı Seferi:

  • Haçlılar Bizans’ın yardımıyla Selçukluları, Eskişehir yakınlarında Dorileon Savaşında  yenilgiye uğrattılar. Başkent İznik’ten Konya’ya taşındı. Haçlılar; Urfa, Antalya, Şam, Sur ve Yafa’da kontluklar kurdular. Kudüste Latin Krallığı kurdular. Böylece Avrupa nın feodal rejimi Orta Doğu’ya taşındı.

II. Haçlı Seferi:

  • Musul Atabeyi, İmadeddin Zengi’nin Urfa’yı geri alması üzerine düzenlendi.
III. Haçlı Seferi:
  • Selahaddin Eyyubi, 1187 Hıttın Savaşını kazanarak Kudüs’teki Latin Krallığını yıkınca düzenleniyor.

IV. Haçlı Seferi:

  • Kudüs yerine İstanbul’a yöneldiler. İstanbul’u alarak Latin krallığı kurdular.
  • Bizans’ı yıktılar. Bizanslı yöneticiler, İznik ve Trabzon’da Rum krallıkları kurdular.
  • Ortadoğu’daki son Haçlı kalıntılarını Memlukler temizledi.
HAÇLI SEFERLERİNİN SONUÇLARI:
  • Din adamlarına güven sarsıldı. Kilise uygulamaları sorgulanmaya başlandı. Skolâstik düşünce zayıfladı. Papanın ve kilisenin otoritesi sarsıldı.
  • Vasallar üzerinde baskılar azaldı. Burjuva güçlenmeye başladı.
  • Doğu- Batı ticareti hızlandı. Akdeniz limanlarında canlılık arttı. İtalyanlar çok yararlandı.
  • İslam bilginleri ( İbn-i Sina, Farabi, İbn-i Rüşd) ve düşünürleri Avrupa’yı etkiledi.
  • İslam uygarlığından Antik Çağ Yunan ve Hellen uygarlıkları öğrenildi. Rönesans’ a zemin hazırlandı.
  • Kâğıt, matbaa, barut, pusula Avrupalılarca öğrenildi. Kültürel canlanmaya (Rönesans-Reforma), Coğrafi Keşiflere, Feodalitenin zayıflamasınaortam hazırladı.
  • Derebeylerin siyasi güzü azalırken merkezi krallıklar güçleniyor.
Türk-İslam Dünyasına Etkileri:
  • Türklerin Batıya ilerleyişi gecikti.
  • Anadolu, Suriye ve Filistin büyük tahribata uğradı.
  • Türklerin İslam dünyasındaki önemi arttı.

Magna Charta (Büyük Şart)

  • İngiltere’ de 1215’te halk ve Kral Yurtsuzdan arasında yapılan sözleşmedir. Anayasa niteliğindedir. Sözleşmeye göre:
  • Haksız yere vergi toplanmayacak
  • Haksız yere tutuklanmayacak, işkence ve angarya kalkacak
  • Yargılanmadan sürgün ve hapis cezası verilmeyecek
  • Manga Charta, Avrupa’da ilk demokrasi ve anayasacılık hareketidir. Tanzimat, Islahat ve meşrutiyete benzer ama halkın isteği ile değil, yöneticiler vermiştir. Zorla gerçekleşmesi açısından Sened-i İttifak’a benzese de Osmanlı’da görülen bu sened yalnızca ayanlara hak tanımış olup demokratikleşme hareketi değildir. Hepsinde ortak özellik, hükümdar haklarının sınıflandırılmasıdır.
  • 1258 Oxford Fermanı, demokratik gelişmeleri hızlandırdı.
  • 1255’te parlamentoya burjuvalar ve yoksul şövalyeler de girmeye hak kazandı.
  • İngiliz Parlamentosu zaman zaman krallarca kapatılmışsa da 1688 Burjuva Devrimi ile meşruti düzen garantiye alındı.
  • Tarihte ilk kez bu hareket sırasında ulusal nitelikli olarak İngiliz Yurttaş Hakları Bildirgesi yayınlandı (1688)

Yüzyıl Savaşları (1337-1453)

  • Fransa topraklarında hak iddia eden İngiltere istilaya başladı. Başlarda İngiltere üstün ama Fransız Jeanne Dare adlı bir kadın savaşçının esir düşmesi ve yakılarak öldürülmesi savaşın seyrini değiştirdi. Savaş Fransızların üstünlüğü ile sona erdi.
  • İngiltere’ de iç isyanlar ‘Çifte Gül Savaşları’ meydana geldi.
  • Yüzyıl savaşları, Avrupa’da hiçbir ülkenin, Avrupalı başka bir devlet tarafından sömürge haline getirilemeyeceğini göstermiştir.
  • Bu savaşlar Osmanlı’nın Balkanlarda rahat ilerlemesini sağlamıştır.