Paragraf Anlam

Paragraf: Cümlelerin belli bir konu bağlamında ve belli bir düzen içerisinde bir araya getirilmesiyle oluşur

Paragrafın Anlam Yönünden:

a. Ana Düşüncesi:

  • Yargı bildirir ve parçayı kapsar nitelikte genel bir yargıdır.
  • Parça okunduğunda herkesin vardığı ortak düşüncedir.
  • Parça tek bir cümleyle özetlenecek olsa bu ana düşüncesi olur.

b. Yardımcı Düşüncesi:

  • Ana düşünce etrafında kurulur.
  • Bu ana düşünceyi geliştirmek, açıklamak, desteklemek amacıyla kurulan cümleler, yardımcı düşünceleri oluşturulur.
  • Parçada sayı olarak birden fazladır.
  • Parçayı tam olarak kapsamaz.
  • Ana düşüncenin sınırlarını çizerler ve anlaşılmasını sağlayıcı niteliktedir.

c. Konusu:

  • Paragrafta yazarın, üzerinde en çok durduğu kavram ya da kavramlardır.
  • Konu olarak her şey paragrafa girebilir.
  • ‘’Yazar ne anlatıyor, neden söz ediyor?’’ sorularının cevabıdır.

d. Başlığı:

– İlgi çekici, düşündürücü ve konu hakkında bilgi verip, ana düşünceyi çağrıştırır.

e. Anahtar Kelimesi:

  • Bir cümlenin veya sözün yansıtmak istediği anlam için en büyük ipucunu veren ana kavram veya kelimeye denir.

f. Paragrafta Soru:

  • Sorular, konu ile ilgilidir. Parçanın hangi sorunun cevabı olduğu sorulur.

g. Metinde Olay, Zaman, Yer ve Varlık Kadrosu:

  • Yer, zaman, şahıs öğeleri kullanılarak belirli bir kural çerçevesinde oluşturulan edebi metinlere olay yazıları denir. Öykü, roman, masal, fabl gibi türleri olay yazılarıdır.

h. Paragrafta Duygular:

  • Yazarın iç dünyasına ait pişmanlık, küçümseme, beğenme, korku, sitem vb. izlenimlere yer verilmesidir.

i. Paragrafta Duyular:

  • Yazar, ‘’görme, işitme, dokunma, tatma, koklama’’ duyularından yararlanabilir.

j. Paragrafta Karakter:

  • Bir bireyin kendine özgü yapısı, onu başkasından ayıran temel belirti ve bireyin davranış biçimlerini belirleyen özelliklere karakter denir.

Paragraf Çeşitleri

a. Olay paragrafı:

  • Roman ve hikaye edebi türlerde daha çok bu tip yazı görülür.
  • ‘’Uykumu almıştım, içimde dayanılmaz bir acı vardı. Bir zaman bileklerime dayanarak büyükannemden güç aldıktan, onun uyuduğuna kanaat getirdikten sonra yavaşça karyolamdan indim; ayaklarımın ucuna basarak odamdan çıktım. Başka çocuklar gibi karanlıktan ve yalnızlıktan korkmazdım. Merdiven tahtaları gıcırdadıkça büyük bir insan ihtiyatıyla yerimde durarak ağır ağır sofraya indim..’’ (Reşat Nuri Güntekin)
  • Dil, heyecan bildirme işlevindedir.
  • Olay paragraflarında; zaman, yer ve varlık kadrosu olmalıdır.

b. Betimleme Paragrafı:

  • Roman ve edebi türlerde
  • Anlatılan varlıkların ve yerlerin gözümüzün önünde canlanmasını sağlar.
  • Gözlemlere başvurularak oluşturulur. Ve en çok görme duyusunu harekete geçirir.
  • ‘’Bir vapur yanaşıyor Eminönü’ndeki vapur iskelesine. Martılar ona çığlıklarıyla eşlik ediyor. Günün ilk ışıklarıyla birlikte insanlar birer ikişer dolduruyor kaldırımları..’’

c. Açıklama Paragrafı:

  • Bilgi aktaran paragraflardır. Tanım cümleleri çok sık kullanılır.
  • Daha çok makale, deneme ve eleştiri tarzında görülür.
  • ‘’İbni Haldun: ‘’ İnsanı coğrafyası belirler.’’ der. Bizler buna tarihi de ekleyerek insani coğrafyasını ve tarihini belirler diyebiliriz. Geçmişi iyi inceler ve tarihten ders alırsak geçmişi doğru belirleyebiliriz..’’

d. Tartışma Paragrafı:

  • Düşünceler ileri sürülür.
  • ‘’Size adamakıllı aykırı görünecek ama gerçekte bilim, kesin, olmuş bitmiş bir yapı değildir. Tam tersine sürekli bir değişikliktir..’’
  • Yazar okurun düşüncesini değiştirmeyi amaçlar.

e. Çözümleme Paragrafı:

  • Kişilerin davranışlarını, nasıl bir psikoloji içerisinde olduklarını ve onların ruh hallerini öznel bir anlatımla dile getirir.

f. Düşünce, Yorum Paragrafı:

  • Belli bir düşünceyi kişisel yorumlarla dile getirir.

g. Fantastik, Düşsel Paragraf:

  • Geçmişte destanlarda, günümüzde bazı ebedi türlerde kullanılan edebi türlerde kullanılan olağanüstü unsurlar taşıyan ve okurun hayal gücünü zenginleştiren paragraflar.

h. Mizahi Paragraflar:

  • Okuru konu üzerinde düşünmeye yönelten güldürü unsurları taşıyan yazılara denir.

Düşünceyi Geliştirme Yolları

1. Tanımlama:

  • ‘’Geleneksel ayrımlamaya göre şiir türlerinden biri de didaktik şiirdir.’’
  • Yazar söylediklerini daha inandırıcı olsun diye tanımlama yapar.

2. Örneklendirme:

3. Tanık Gösterme:

  • Bir kişinin cümlesini alarak onu örnek gösteriyor.

4. Karşılaştırma:

5. Sayısal Verilerden Yararlanma:

6. Benzetme:

Anlatım Türleri:

a. Kişi Ağzıyla Anlatım:

  • Olaylar bizzat olayın içinde olan bir kişinin ağzından aktarılır.

b. 3. Kişi Ağzıyla Anlatım:

  • Olup bitenlerin dışarıdan gözlemlenerek bir kahraman gibi anlatmasıdır.

c. İlahi Bakış ile Anlatım:

  • Anlatıcı her şeye hakimdir, kahramanların içinden geçen düşünceleri bile aktarabilir.

d. Çoğulcu Anlatım:

  • Anlatıcılardan iki veya daha fazlasının aynı eserde yer almasıdır.

TYT Türçe Ana Sayfa

KPSS Türkçe Ana Sayfa