Sadettin Köpek Kimdir?

Sadeddin Köpek Yaşamı

Dizilerde de adı geçen hayatı hakkında birçok farklı hikaye yazılan Sadettin Köpek kimdi nasıl bir şahsiyetti, kim tarafından nasıl öldürüldü? 

Sadettin Köpek’in hayatının ilk yılları hakkında fazla bilgi bulunmamaktadır ancak gerçek adı “Köpek bin Muhammed”, lakabı ise Sadettin olduğu bilinmektedir. Anne ve babasının Konya’da yaşadığı ve annesinin adı Şehnaz Hanım olduğu söylenmektedir. Anadolu Selçuklu Devleti’nde görev yapan devlet adamı I. Aleaddin Keykubat ve II. Gıyaseddin Keyhüsrev döneminde çeşitli görevlerde bulunmuş ve bulunduğu makamlarda giderek söz sahibi olarak konumunu güçlendirmiştir. 

Köpek 1226 yılında, I. Alaeddin Keykubat döneminde Eyyubiler’e karşı düzenlenen seferde sol kanat kuvvetlerinin komutanı olarak görev yapmıştır. Komutanlığının yanı sıra nakkaş, emir-i şikar ve mimar da olduğu bilinmektedir. Yapmış olduğu en ünlü yapı ise Kubadabad Sarayı’dır. Zazadin Hanı’nı da Köpek inşa ettirmiştir.  

1237 yılında II. Alaaddin Keykubat vefat edince meydana gelen taht kavgasında Sadettin Köpek II. Gıyaseddin Keyhüsrev’in tarafını tutmuş ve onun yanında yer almıştır. Dönemin tarihçilerine göre I. Alaeddin Keykubad’ ın zehirlenerek öldürülmesinde ve veliahdı İzzeddin Kılıç Arslan’ ın tahta çıkmasının engellenmesinde Sadettin Köpeğin önemli rolü olduğu söylenmektedir. 

II. Gıyasseddin Keyhüsrev tahta geçtikten sonra Sadettin Köpek hükümdarın da otorite boşluğundan yararlanarak daha da mevkisini güçlendirmiş ve kendisine tehdit olarak gördüğü devlet adamlarını engellemiş yada öldürtmüştür. Sadettin Köpek’in görevinden uzaklaştırdığı yada öldürttüğü devlet adamlarından bir kaçı; Şemseddin Altunaba, Taceddin Pervane, Kemaleddin Kamyar gibi isimleri öldürtüp, Hüsameddin Kaymeri, Celaleddin Karatay gibi isimleri de görevlerinden uzaklaştırmıştır.  

Saltanat naibliği ve pervanecilik görevlerine getirilen Sadettin Köpek, gücünü kanıtlamak için Melikü’l Ümera ünvanıyla sefere çıkmıştır ve 1238 yılında Eyyubiler’in denetiminde bulundurdğu Samsat Kalesi ve diğer bazı kaleleri ele geçirmiştir.  
 

Anadolu Selçuklu tahtına geçmek isteyen Köpek, tahtta hak iddia edebilmek adına I. Gıyaseddin Keyhüsrev’in annesi Şehnaz Hatun ile gayri meşru ilişkisi olduğu ve annesinin iki aylık hamileyken bir başkasıyla evlendiğini, kendisinin de bu evlilikten yedi ay sonra dünyaya geldiğini yani I. Gıyaseddin’in gayri meşru çocuğu olduğu yönünde iddialar ortaya attı. Gözü tahtta olan Köpek, tüm bu iddiaların yanı sıra devletin kötü gidişinden de Sultanı sorumlu tuttu ve Sultanın Abbasi halifelerinin sancağını değiştireceği, Abbasileri tanımayacağı söylentisini yaydı. 
 

II. Gıyaseddin Keyhusrev, Köpek’in gücünün artmasından endişelenince 1238 senesinde Köpek ile birlikte Kubadabad Sarayı’na geldi ve Köpek’i bertaraf etmek için güvendiği hassa kölelerinden birini Sivas Subaşısı Hüsameddin Karaca’ya gizlice gönderip Köpek’i ortadan kaldırmasını emretti. 

Bu emri duyan Hüsameddin Karaca, Kubadabad Sarayı’nda bulunan sultanın yanına gitmeden önce Köpek’e misafir olup güvenini kazanmaya çalıştı ve sultanın hizmetine girmek istediğini kendisine bildirdi. 1239 yılında Hüsameddin Karaca kendisine güvenmeye başlayan Köpek’i bir ziyafet sırasında öldürmeye çalıştı fakat başarılı olamadı. Fakat bu sırada Emir-i Alem Togan’ın kılıç darbesiyle yaralanan Sadettin Köpek kendini sultanın şaraphanesine attı ve burada şarabdar ve adamları tarafından öldürüldü. Cesedi ise demir bir kafes içine konulup sarayın kale burcuna asıldı. 

 İbn Bibi, diğer tarihçilere oranla Sadettin Köpek için tam tersi görüşlerde bulunarak, onun halka iyi davrandığını, mazlumlara yardım edip zalimleri şiddetle cezalandırdığını, özellikle iktâ sahiplerinin çiftçilerden haksız vergi almalarını önlediği için onlar tarafından çok sevildiğini, cömert ve hoşsohbet olduğunu söyler. Köpek’in Harizmliler’e karşı yanlış politika izlemesi ve çok değerli devlet adamlarını öldürtmesi devletin temellerini sarsmış, bu sebeple Anadolu Selçuklu tarihinde kötü şöhret kazanmış ve uğursuz bir kişi olarak tanınmıştır. Osmanlı tarihçilerinden Müneccimbaşı Ahmet Dede ondan “habis Köpek” diye bahseder, yaratılıştan soysuz, müfsit ve hasetçi bir emir olduğunu kaydeder. 
  
Sadettin Köpek’in 1236-1237 yıllarında Konya’ya 22 km. uzaklıkta, Aksaray-Konya karayolundan 5 km. içeride Tömek köyü yakınında yaptırdığı kervansaray Zazadin Hanı diye meşhurdur. “Zazadin” ismi Sadettin’in halk arasında söylenen bir şeklidir. Bazı araştırmacılar, Arapça kitâbede yer alan “Köpek” kelimesinin “b” ile yazılmasından dolayı ismin Kübek veya Köbek olabileceğini kaydederse de bu durumun Arapça’da “p” harfinin bulunmayışıyla ilgili olduğu açıktır. 
 

Bunlar da hoşunuza gidebilir...