Sözcükte Yapı

SÖZCÜKTE YAPI

1. KÖK: Sözcüğün anlamlı en küçük parçasıdır.

  • Kitapçılarımızdandır -> Kitap
  • Umutlandırmıştı -> Ummak
  • Düşüncesizleştirdiler -> Düş

A. İSİM KÖKÜ:

  • Kök halinin isim olması durumudur.
  • Örneğin: Suladınız -> su
  • Simitçi -> simit
  • Gençleştiler -> genç

B. FİİL KÖKÜ:

  • Kök halinin isim olması durumudur.
  • Örneğin: Silgiler > sil
  • Sorgudan -> sor
  • Taşıtıyor -> taşı

C. ORTAK KÖK:

  • Aralarında anlam ilişkisi bulunan.
  • Örnek: İki yıl önce Sivas’a göçtü.
  • Ülkenin temel sorunlarından biri de dış göçtü.

D. SESTEŞ KÖK:

  • Aralarında anlam ilişkisi bulunmayan.
  • Örnek: Yazın hep beraber Avrupa’ya gideceğiz.
  • Tahtadakileri defterinize yazın.
  • Burada mevsim olan yaz ile bir yere yazı yazmak farklı anlamdadır fakat aynı yazılır.

2. EK:

A. YAPIM EKİ:

  • Sözcüğün türünü, görevini ve anlamını değiştirir.

a. İsimden Fiil Yapım Eki:

  • Gençleştiler->  Kök: genç (isim) , ‘’-leş’’ eki alarak sözcüğün türü, görevi ve anlamı değişir ‘’gençleş’’ fiil halini alır.

b. İsimden İsim Yapım Eki:

  • Simitçiden -> Kök: Simit (İsim), ‘’-çi’’ ekini alarak sözcüğün türü, görevi ve anlamı değişir ‘’simitçi’’ olur.

c. Fiilden İsim Yapım Eki:

  • Sorgudan -> Kök: Sor (Fiil), ‘’-gu’’ ekini alarak sözcüğün türü, görevi ve anlamı değişir ‘’sorgu’’ isim halini alır.

d. Fiilden Fiiil Yapım Eki:

  • Taşıtıyor -> Kök: Taşı (fiil), ‘’-t’’ ekini alarak sözcüğün türü, görevi ve anlamı değişir ‘’taşıtıyor’’ olur.

B. ÇEKİM EKİ:

  • Sözcüğün türünü, anlamını değiştirmez, cümle içinde kullanımını sağlar.

a. İsme Gelen Çekim Ekleri:

  • Hal Ekleri: -i, -e, -de, -den
  • Çoğul Eki: -ler
  • İyelik Eki: -im, -iniz, -imiz…
  • Tamlama Ekleri:  ın/nın

b. Fiile Gelen Çekim Ekleri:

  • Kip Ekleri (Zaman, şart, istek, gereklilik)
  • Şahıs Ekleri (Fiilin kim tarafından yapıldığı)
  • Olumsuzluk Eki (me/ma)

3. GÖVDE:

  • Kökün en az bir yapım eki almış halidir.
  • Süt-çü-den -> Kök: Süt , Gövde: Sütçü
  •  Gül-dür-müş-sün -> Kök: Gül , Gövde: Güldür
  • Yapımcıya -> Kök: Yap , Gövde: Yapım
  • Bitkinlik-> Kök: Bit , Gövde: Bitkin

A- İSİM GÖVDELERİ:

B- FİİL GÖVDELERİ:

TYT Türçe Ana Sayfa

KPSS Türkçe Ana Sayfa