Yazım Kuralları

Yazım Kuralları

1. Ki’nin yazımı:

Ki’ye -ler eki gelebiliyorsa bitişik; gelmiyorsa ayrı yazılır.

  • Bağlaç olan ki ayrı yazılır.

Örnek: Öyle güzel ki kelimelerle ifade edilmez.

  • İsimlere gelerek yer, zaman bildirilen ve sıfat yapan ki bitişik yazılır.

Örnek: Bu okuldaki sınav digerlerinden farklıydı.

  • Bazı sözcüklerdir ki eki kalıplaştığı icin bitişik yazılır.

Örnek: Sanki, oysaki, mademki, belki, halbuki, çünkü, meğerki, illaki..

2. De’nin yazımı:

  • Bağlaç olan da, de ayrı yazılır ve cümleden çıkarılırsa cümlenin anlamı bozulmaz.

Örnek: Okulda keman kursu da veriliyordu.

Okulda keman kursu veriyordu. (Anlamlı)

  • Ayrı yazılan de da hicbir zaman ta te biçiminde yazılmaz.

Örnek: Oraya bizimle Ahmet’te gelecekmiş. (Doğru)

Oraya bizimle Ahmet te gelecekmiş. (Yanlış)

  • Ek olan -de, -da cümleden çıkarsa anlam değişir.

Örnek: Evde ders çalışıyor.

Ev ders çalışıyor. (Anlamsız)

  • Bulunma hal eko olan -de/-da ayrı yazılmaz.

Özel isme gelirse kesme işaretiyle ayrılır. “-te/-ta” şekli de vardır.

Örnek: Annem mutfakta yemek hazırlıyor.

İstanbul’da ilkbahar bir başka güzeldir.

3. Mi’nin Yazımı:

  • Bu ek soru cümlelerdinde ayrı yazılır.

Örnek: Soruları doğru cevapladın mı?

  • Bu ek sorudan başka görevlerde kullandığında da ayrı yazılır.

Örnek: Güzel mi güzel bir arabaydı. (Pekiştirme)

Kar yağdı mı buraya gelmez. (Zamam)

4. Büyük Harf Yazımı: Aşağıdaki maddelerde Türkçe’de büyük harfle yazılan kemikleri göreceğiz.

  • Hayvanlara verilen adlar.

Örnek: Tekir, Sarıkız, Karabaş..

  • İsim + ünvan, saygı sözleri, sürme ve lakaplar.

Örnek: Gazi Musatafa Kemal

  • Millet, boy, oymak adları.

Örnek: Türk, Rus, Oğuz, Kayı Boyu, İngilizce..

  • Bayram ısimleri.

Örnek: Ramazan Bayramı, Kurban Bayramı..

  • Din ve mezhep adları.

Örnek: Musevilik, İslamiyet, Hristiyan, Müslümanlık…

  • Deniz, nehir, göl, dağ isimleri.

Örnek: Van Gölü, Dicle Nehri, Ağrı Dağı..

  • Mahalle, meydan, cadde adları.

Örnek: Taksim Meydanı, Libadiye Caddesi..

  • Sarat, kale, köprü vb. yapı adları.

Örnek: Ankara Kalesi, Kız Kulesi, Galata Kulesi..

  • Kurum, kuruluş, kurul adları.

Örnek: Türk Dil Kurumu

  • Devlet adları.

Örnek: Türkiye Cumhuriyeti, Yunanistan..

  • Kitap, dergi, gazete ve sanat eserleri.

Örnek: Sabah, Güncel Hukuk, Karabibik..

  • Tabela ve levhadaki yazılar.

Örnek: Avrasya Tüneli..

  • Gezegen isimleri, göl cisimleri.

Örnek: Ay, Dünya, Güneş..

Not: Burada dikkat etmemiz gerken bir yer vardır.

“Seni dünyalar kadar seseviyom!” derken küçük yazıyoruz çünkü burada bilimsel veya coğrafi bir terim olarak kullanılmamıştır. Bakmamız gereken nokta bilimsel veya coğrafi bir anlatım söz konusu ise büyük harf ile yazılmasıdır, örneğin “ Ay, Dünya’nın uydusudur.”.

  • Yön sözcükleri isimden önce olursa.

Örnek: Kuzey Makedonya, Güney Amerika..

Not: Eğer yön sözcüğü isimden sonra gelirse, yön sözcüğü küçük harf iler yazılır. Örneğin: Turkiye’nin kuzeyinde Karadeniz vardır.

  • Dil ısimleri.

Örenk: Almanca, Fransızca, İngilizce..

  • Dizeler büyük harf ile yazılır.

Örnek: Artık demir almak günü gelmişse zamandan

             Meçhule giden bir gemi kalkar bu limandan

  • Dönem, devir, çağ adları.

Örnek: İlk Çağ, Orta Çağ..

  • Kanunun, tüzük ve yönetmeliler.

Örnek: Türk Ceza Kanunu, Medeni Kanun..

5. Küçük Harfler: Bu başlık altında göreceğimiz maddelerde hangi kelimelerin küçük harf ile yazılacağını öğreneceğiz.

  • Akrabalık bildiren kelimler.

Örnek: Ayşe teyze, Mehmet amca..

  • Para birimleri.

Örnek: Kanada doları, Türk lirası..

  • Yer ısimleri büyük fakat il, ilçe, kıta, köy sözcükleri kucuk harf ile yazılır.

Örnek: Afrika kıtası, Çınarcık köyü, Sakarya ili…

  • Özel isimlerden sonra gelen tür adları.

Örnek: Van kedisi, Kangal köpeği..

  • Başlıklarda, eserlerin isimlerinde geçen “ve, ile, mı, de vb.” küçük harf ile yazılır.

Örnek: Suç ve Ceza, Leyla ile Mecnun

6. Sayıların Yazımı: Bu başlık altında göreceğimiz maddelerde cümlede sayıların doğru yazınlarını öğreneceğiz.

  • Sayılar ayrı yazılır.

Örnek: on beş, yirmi altı..

  • Sıra sayıları rakamla ya da yazıyla yazılabilir.

Örnek: Beşinci, 5. , 5’inci.

  • Üleştirme sayıları sadece yazıyla yazılır.

Örnek: Beşer

Bu durumda 5’er yazmak yazim yanlışına sebep olur.

  • Ek getirilirken sertleşme  kuralına uyulur.

Örnek: 1864’te, 2013’te, 1985’te..

1862’de, 1688’de..

  • Çek ve senetlerde sayılar bitişik yazılır.

Örnek: yüzseksendortbinTL

7. Kısaltmaların Yazımı: Bu başlık altında göreceğimiz maddelerde kısaltmaların doğru yazımını göreceğiz

  • Büyük harflerle yapılan kısaltmalarda noktalama işareti kullanılmaz.

Örnek: TBMM, TCK, TDK, THY…

  • Kısaltmalara getirilen eklerde ses olaylarına dikkat edilmeli .

Örneğin: “RTÜK’ten” doğru yazımdır.

Burada dikkat etmemiz gerken kısım açılımına değil kısaltma haline gore uyumlu olmasıdır.

  • Bir kelime gibi olan kisaltmalarda getirilen eklerde kısaltmanın okunuşu gibi okunur.

Örnek: ASELSAN’da, BOTAŞ’ın..

  • Büyük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde kısaltmanın son harfinin okunuşu esas alınır.

Örnek: DSİ’ye, ETMD’ye..

  • Küçük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde kelimenin okunuşu esas alınır.

Örnek: cm’yi, kg’dan

  • Sonunda nokta bulunan kısaltmalarla gelen ekler kesme işareti ile ayrılmaz.

Örnek: Alm.dan, Ing.yi …

8. Bitişik Yazılan Kelimeler: Bu bölümde Türkçemizde bitişik yazan kelimelerin doğru yazılışını öğreneceğiz.

  • Ara yönler.

Örnek: Güneydoğu, kuzeybatı..

  • Belgisiz sıfatlar.

Örnek: Birkaç, biraz, hiçbir…

  • Ses düşmesi ya da türemesi olan birleşik eylemler.

Örnek: Sabrettim, emrettim, halloldu, affetti, şükretti..

  • Ev ve hane sözcüğüyle oluşan kelimeler.

Örnek: Yatakhane, huzurevi, kütüphane..

  • Kurallı birleşik fiiller.

Örnek: Giderir, yazıverdi, alıverdi, düşeyazdı, gidedur..

  • Birleşirken mecazlaşan kelimeler.

Örnek: Kuşburnu, aslanağzı, yavruağzı..

  • Baş sözcüğüyle oluşturulan kelimler.

Örnek: Başbakan, başkan, başsavcı, başhekim..

  • Emir kipiyle yapılan kelimeler.

Örnek: gelgit, kapkaç…

  • “-an, -en” eki ile yapılan kelimeler.

Örnek: Ağaçkakan, gökdelen, cankurtaran..

  • Pekiştirmeler.

Örnek: Sapsarı, bembeyaz, dümdüz..

  • Alt, üst, üzeriyle, kurulanlar soğutsa bitişik yazılır.

Örnek: Suçüstü, yüzüstü, bilinçaltı, ayaküstü..

  • Her iki kelimesi veya ikinci kelimesi “-dı, -di” eki almışsa.

Örnek: Dedikodu, külbastı, imambayıldı, oldubitti..

9. Ayrı Yazılan Kelimeler: Bu başlık altında göreceğimiz maddelerde Türkçe’de ayrı yazılan kelimelerin doğru yazılışını öğreneceğiz.

1. “şey” sözcüğü ayrı yazılır.

Örnek: Her şey, bir şey, çok şey…

2. Ikilemeler ayrı yazılır.

Örnek: Ağıt ağır, ara sıra, art arda..

Not: Bazı istisnaları bulunmaktadır, bunlardan bazıları “gitgide, altüst”.

3. Ses düşmesi ya da türemesi olmayan birleşik eylemler.

Örnek: Terk etti, hak etti, arz ederim..

4. Birleşirken mecazlasmayan kelimeler.

Örnek: Dil bilgisi, alt yazı, bilim kurgu..

5. “Her” sözcüğü, “herhangi” hariç ayrı yazılır.

Örnek: Her an, her zaman, her gün…

6. Hayvan türleri ile yapılanlar.

Örnek: Ağustos böceği, köpek balığı..

7. Dış, iç, sıra sözleriyle oluşturulan kelimeler.

Örnek: Hafta içi, yurt içi, yurt dışı, yanı sıra…

8. Gök Cisimleri.

Örnek: Kutup Yıldızı, kuyruklu yıldız..

9. Ulaşımla ilgili birleşik kelimeler.

Örnek: Çevre yolu, hava yolu, deniz yolu..

10. Bitki adıyla kurulanlar.

Örnek: Çörek otu, kuş üzümü, şeker pancarı, kuru fasulye..

11. Bilim ve bilgi sözleriyle kurulanlar.

Örnek: Gök bilmi, ses bilgisi, dil bilgisi…

12.Organ isimleriyle kurulanlar.

Örnek: Elmacık kemiği, kürek kemiği..

TYT Türçe Ana Sayfa

KPSS Türkçe Ana Sayfa