Osmanlı Devleti Duraklama (17. yy Arayış Yılları)

         Duraklama Nedenleri =>

                  1)   İç Nedenler:
  • Yönetimde bozulma: sancak sistemi kaldırıldı. Tecrübesi devlet adamları getirildi. Rüşvet ve iltimas yapıldı.
  • Ordunun bozulması:  tımar sistemi bozuldu usule aykırı askerler alındı.
  • Maliyenin bozulması: tımar sistemi bozulunca tarımda üretim azaldı. Savaşlar uzun sürdü. Ganimet ve yıllık vergiler azaldı. Coğrafi keşiflerle ticaret yolları değişti.
  • İlmiye Sınıfının Bozulması: Eğitime önem verilmedi. ‘Âlimin oğlu âlim olur’ (beşik ulemalığı)
  • İmparatorluk karakteri: birçok ulusu barındırması ve çıkan isyanlar.
  • Saray kadınlarının ve ağalarının yönetime karışması.
                  2)   Dış Nedenler:
  • Doğal sınırlara ulaşıldı.
  • Sınırlarda güçlü devletler vardı.
  • Coğrafi keşifler ve kapitülasyonların etkisi
  • Rönesanstan sonra avrupanın takip edilememesi.
Siyasi İlişkiler
İran: 
* Ferhat Paşa Antlaşması; doğuda en geniş sınırlar. 
* Nasuh Paşa antlaşması Ferhat Paşa antlaşması ile alınan yerler geri verildi İran vergi verecek. 
* Kasr-ı Şirin antlaşması: Bağdat’a saldıran İran’a sefer düzenlendi. Bugünkü sınırlar belirlendi.
Lehistan: 
* Hotin Seferi: Hotin Antlaşması; Hotin kalesi Osmanlıda kalacak. Lehistan vergi ödeyecek. 
* Bucaş antlaşması: Batıda Avrupa’da en geniş sınırlara ulaşıldı.
Venedik: Girit alındı. Ege ve Akdeniz hakimiyeti güçlendi
Avusturya: 
* Haçova Meydan Savaşı kazanıldı. Zigvatoruk (1606). Avusturya Arşidükü Osmanlı padişahına denk sayılacak, Roma Sezarı unvanı kullanacak. 1533 İbrahim Paşa Antlaşması ile elde edilen üstünlük sona erdi.
* Vasvar Antlaşması: Avusturya vergi verecek. Duraklamada kazanılan son toprak
* II.Viyana Kuşatması: (1683) viyana, Osmanlıya engeldi. Avrupaya hakim bir konumda yer alıyordu. Osmanlı hezimete uğradı. Osmanlı savunmaya, Avrupa Kutsal İttifak oluşturup taarruza geçti. Avusturya, Lehistan, Malta, Rusya  ve venedik’in oluşturduğu Kutsal İttifaka karşı yapılan savaşarı Osmanlı kaybetti ve Karlofça Antlaşması yapıdı. (1699);
  • Bonet hariç tüm Macaristan, Avusturya’ya verildi.
  • Podolya ve Ukrayna: Lehistan’a bırakıldı.
  • Mora ve Dalmaçya kıyıları, Venediklilere bırakıldı.
  • Karlofça ile ilk kez Osmanlı büyük toprak kaybetti. Antlaşmanın 25 yıl süreli ve Avusturya’nın garantörlüğünde olması ilk kez yaşandı.
      *  Karlofça ile kaybedilen toprakları geri almak, 18. Yy. siyasetinin temelini oluşturdu.(gerileme dönemi)
                  İsyanlar:

                  Merkez (İstanbul) isyanları:

  • Cülus bahşişlerinin geç ödenmesi ya da ödenmemesi
  • Ulufenin verilmemesi ya da ayarı düşük akçe ile verilmesi.
  • Usule aykırı asker alınması.
  • Saray entrikaları.
  • Adam kayırma
  • Ulema sınıfının bozulması. Sonuç: ‘ocak devlet içindir’ anlayışı yerine ‘devlet ocak içindir’ anlayışı hakim oldu.
  • Bu isyanlar yönetimi değiştirme değil, yöneticiyi değiştirmeye yönelik

                  Celali (Anadolu) İsyanları:

  • Savaştan kaçan askerlerin Anadolu’da eşkıya olması
  • Vergilerin artması halka yapılan haksız vergi
  • Savaşların uzaması
  • Tımar sisteminin bozulması.
  • Üretimin azalması. Sonuç: Tımar bitti, köylü çiftbozan oldu, üretim düştü, kırsal bölgelerde güvenlik kalmadı.
                  Eyalet İsyanları: amaç: Osmanlıdan ayrılmak. Milliyetçiliğin etkisi yok

ISLAHATLAR: 

I. Ahmet; Ekber ve Erşet sistemi (hanedanın en yaşlı ve tecrübeli üyesi), kafes sistemi (şehzade sancaklara gönderilmeyip sarayda kafes denilen adamlarla eğitilmeleri)
II. Osman: saray dışı evlilik yaparak haremden evlenme geleneğini yıktı. Yeniçeri ocağını kaldırmak istedi ama hayatına mal oldu(ilk ciddi girişim)
IV. Murat: şiddet ve baskı uyguladı. İçki ve tütünü yasakladı. Devlet adamlarından rapor istedi. (Koçi Bey Risalesi)
Sadrazam Tarhuncu Ahmet Paşa: mali alanda yaptı. Saray masraflarını kıstı. İlk kez denk bütçeyi hazırladı.
Köprülü Mehmet Paşa: şartlar öne sürerek sadrazamlığa gelen ilk devlet adamıdır. Amaç, ıslahatlara uygun ortam hazırlamak. Oğlu Fazıl Ahmet’te yeni topraklar aldı. Ekonomi düzeldi. Bu döneme Köprülüler dönemi dendi.
  1. Yüzyıl Islahatlarının Genel Özellikleri: Islahatlarda şiddet ve baskı yöntemi izlendi. Genelde askeri ve mali alanda yapıldı. Islahatlar kişilere bağlı kaldı süreklilik arz etmedi. Halka indirgenemedi. Yüzeysel çözümler getirildi.
  • Sultan Ahmet ve Yenicami dönemin önemli eserleridir.